Япон Америк хоёр Монголд цөмийн хаягдал булах газар байгуулах гэж байна

Японы Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Яам, Америкийн Эрчим хүчний Газар хоёр цөмийн хог хаягдлыг агуулах анхны олон улсын байгууламж Монголд барихад хамтран ажиллах төлөвлөгөө боловсруулсан нь одоо бараг л бүтээд байгаа юм байна. Энэхүү нууц гэрээг бүгд ерөнхийдөө хүлээн зөвшөөрөөд буй талаар Майничи-д өгсөн ярилцлагаар ил тод болжээ. Гэрээний хариуд Монголд атомын цахилгаан станц барьж өгөх гэнэ. 

Франц Орос зэрэг цөмийн технологи өндөр хөгжсөн орнууд атомын цах станц барьдаг зах зээлд түүхий эдийг нь давхар хангаж өгдгөөрөө АНУ Япон хоёроос нэг алхмаар түрүүлээд байсан бол харин одоо энэ хоёр атомын цах станцыг хаягдлыг нь зайлуулах системтэй нь хамт хийж өгөх цогц үйлчилгээ үзүүлснээр нөгөө хоёроосоо хол тасрах ажээ. Японы эдийн засагт гадаадын улс орнуудад атомын цахилгаан станц барьж өгдөг бизнес томоохон хувь эзэлдэг юм байна. Учир нь ганц реактор л гэхэд хэдэн зуун тэрбум иен хүрдэг гэнэ. 

Дээрх нууц гэрээг өнгөрсөн оны 9 сард АНУ-ын Эрчим хүчний нарийн бичиг Даниел Понеман гэдэг хүний санаачлагаар эхэлсэн бөгөөд энэ 2-р сард талууд Вашингтон хотноо гарын үсэг зурах байжээ. Гэвч Японы Худалдаа аж үйлдвэрийн яам энэхүү гэрээг засгийн газраараа хангалттай сайн хэлэлцээгүй гэжээ. Гэтэл ч 3 сарын 11-ний газар хөдлөлт цунами болов. Үр дүнд нь гарын үсэг зурах асуудал тодорхойгүй хугацаагаар хойшилсон байна. 

Эх сурвалж

Нэг инээдтэй юм хэлчих үү

Өчигдөр манай ажлын нэг хүн бид нараас "ӨНДӨР ХӨГЖИЛТЭЙ ОРНУУД" гэхийг англиар юу гэх вэ, хэлээдэх дээ гэлээ. Industrialized countries, developed countries, highly developed countries гээд л баахан юм хэлсэн чинь үгүй гээд толгой сэгсрээд байх юм. Юу гээд байгаан бэ, ингэж л хэлдэг шд гэсэн чинь үгүй ээ гэснээ,

- HIGH FUNNY BEDS

гэж авдаг юм. Татаж унатлаа хөхрөлдлөө шд.

Таксины сонин хачин

Аль дээрээс таксинд суусан сонин хачнаасаа бичье гэж бодоод байсан юм. Янз бүрийн л машин янз бүрийн л жолооч байх юмаа. 

Аймаар үнэртэй такси

Нэг жижиг япон тэрэг ирж зогсов оо. Хаалгыг нь онгойлгоод суутал нээг их муухай хөлс ч юмуу хулмас ч юмуу нэвширсэн муухай үнэр. Их хүйтэн өдөр байсан юм, үхтлээ даарч байсныг хэлэх үү, машинд суугаад дулаацна даа гэж бодож байсан чинь дулаацах манатай шууд цонхыг нь онгойлгож агаар амьсгалж билээ. Бас энэ үнэрээс болж дотор муухайраад бөөлжвөл цонхоор л бөөлжихөөс гэж бодсон. Нөгөө жолооч нь даарсан уу яасан "Цонхоо хаахгүй юмуу хүйтэн байгаа юм биш үү" гэхээр нь "Зүгээр зүгээр би бүгчимдэж чаддаггүй юм" гэж нэрэлхээд байгаа юмаа. Тэгээд буух газраа ирээд мөнгөө өгч байхдаа яаж дуугүй буучихав дээ "Та машиндаа нэг салхи савир оруулахгүй бол аймаар үнэртэй юм байна шүү" гэчихсэн. "Тийм байна уу" гээд нээг их том хараад л үлдсэн. Хэрвээ энэ таксинд гадаад хүн суусан бол яанаа. Шууд Монголын такси нь аймаар үнэртэй бөөлжис цутгамаар гэж л ярина шдээ.

Америкт "Махгүй Даваа гариг" хэрэгжиж байна

Уг нь энэ арга хэмжээг анх 2003 онд Жон Хопкинсийн Анагаахын их сургуулийн Нийгмийн эрүүл мэндийн тасгийн дэмжлэгтэйгээр санаачилсан боловч одоо л дөнгөж Америк даяар хүчтэй явагдаж байгаа юм байна. Америкийн засгийн газрын "Эрүүл иргэд - 2010" хөтөлбөрт Америкчуудыг жилд хэрэглэдэг ханасан өөх тосоо ядаж 15 хувиар буулгахыг уриалжээ.

"Махгүй Даваа гариг" кампанит ажил нь байгууллагын цайны газрууд болон эмнэлэгт Даваа гаригт махгүй цагаан хоол өгч байх зорилготой юм. Анх 900 эмнэлэг дээр хэрэгжүүлсэн энэ арга хэмжээнд Toyota, Northern Trust bank, Америкийн Төрийн Департамент  зэрэг 3000 гаран томоохон байгууллагууд болон эмнэлгүүд нэгдээд байна. Бүр зарим газрын тогооч нар нь цагаан хоол хийх сургалтанд суух болжээ.  

Амьд аварга загас үхсэнээсээ хэдэн мянга дахин их орлого оруулдаг

Номхон далайн арлын Палау улсад далайн усандаа байгаа аварга загас бүхэл амьдралынхаа туршид 1,9 сая ам долларыг түүнийг үзэх гэж ирдэг жуулчдын орлогоос олдог ажээ. Энэ нь түүнийг агнаж "Аварга загасны сэрвээний шөл" хэмээх сүүлийн үед Ази номхон далайн орнуудад алдаршаад байгаа хоол хийснээс 17'000 их орлого оруулж байна гэсэн үг хэмээн энэ судалгааг хийсэн Австралийн Далай судлалийн нийгэмлэгийнхэн хэлсэн байна. 

"Аварга загасыг сая долларын үнэтэй биологийн төрөл зүйл гэж хэлж болно. Тэд их удаж байж нас биед хүрдэг нь удаан нөхөн үржихэд хүргэдэг тул удахгүй дэлхий даяараа энэ загасыг агнахыг хориглох байх. Харин бидний судалгаа түүнийг агнаснаас жуулчдыг татах хөшүүрэг болгон ашиглах нь хэдэн мянга дахин үнэтэй гэдгийг харуулж өглөө" гэж Австралийн Далай судлалын нийгэмлэгийн судлаач Марк Меекан хэлжээ. 

Судалгаагаар, аварга загас дээр тулгуурласан аялал жуулчлал энэхүү арлын улсын төсөвт жилд 18 сая ам долларын орлого оруулж өгдөг нь ДНБ-ых нь 8%-ийг эзэлж байгаа ажээ. Энэ нь тус бүс нутагт буй аварга загас бүр жилд 180,000$-ийн орлого оруулж байна гэсэн үг юм байна. 

Сүүлийн жилүүдэд загасчлал хэт нэмэгдсэн, санамсаргүйгээр хороогдох, мөн алдарт "Аварга загасны сэрвээний шөл" зэрэг хүчин зүйлээс болж зарим төрлийн аварга загасны тоо толгой 90%-иар хорогдоод байна. Зөвхөн түүний сэрвээг авч ашиглахын тулд жилд 38 сая аварга загасыг ангуучилдаг ажээ.

Палау улс 2009 оноос аварга загас агнахыг бүрмөсөн хориглож өөрсдийн бүс нутгийг аварга загасны хоргодох газар хэмээн зарласан юм байна.

Алиалагч Батсүх таалал төгсжээ

 

Алиалагч Батсүх гуайг нас барсныг өнөөдрийн сонин дээрээс олж харлаа. Хэн ч байсан тэгээд хорвоо мөнх бус гэдгийг харуулаад л яваад өгөх юм даа.  Бидний үед энэ хүнийг л харж инээж баясч энэ хүнээр л циркийг төсөөлдөг байж билээ. Хичнээн хүнд инээд баясал бэлэглэж баярлуулж явсан юм бэ дээ. Та зөвхөн Монголдоо бус дэлхийд алдартай урлагийн хүн болж дахин төрөөрэй.  

Ум ма ни бад ми хум.