Нэг юм олж мэдлээ. Японы бага сургуулиуд хүүхдүүдээ жил бүр шинэ ангид хольж хуваарилдаг гэж хэлж байсан даа. Хүүхэд жил бүр анги дэвшихдээ шинэ анги хамт олон шинэ багштай болдог. Ингэснээрээ хүүхэд үе тэнгийнхээ бүх хүүхэдтэй нэг ангид хамт сурч үзэж тэр хэмжээгээрээ олон найз нөхөдтэй болж тэр хэмжээгээрээ бүх багшаар хичээл заалгаж үзэж багш нар ч бүх хүүхэдтэй харьцаж үзэх боломж нээгдэж байгаа юм. Манай охин 2-р ангид ирээд тэр ангиа төгсөөд 3-т орсон чинь дахиад цоо шинэ хүүхдүүд шинэ багштай болсон, хуучин ангиас нь ганцхан хүүхэд л байсан гэж байгаа юм. Одоо 4 сараас 4-р ангид орно, дахиад бүх хүүхдийг холиод шинээр бүх ангиудад хуваарилна, дахиад шинэ хамт олон, шинэ багштай болно. Энэ жил бас л баахан шинэ найзтай болох байх.
Тэгсэн чинь дээрээс нь нэмээд бага ангийн багш нар жил бүр ойр хавийн бусад сургуулиуддаа солигдож ажиллацгаадаг гэж байна шүү нэг жилийн хугацаатай. Ингэснээр багш нар хоорондоо туршлага солилцох мөн хамгийн гол нь нэг сайн багш байлаа гэхэд тэр хотын бараг ихэнх хүүхэд тэр багшаар хичээл заалгаж үзэх боломжтой болж байна шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл бүх хүнд тэгш боломж адил эрх өгч, сургалтын стандартыг нэг түвшинд барьж байна гэсэн үг. Манайд чинь тэр сургуулийн тийм багш сайн гэнэ, тэдний ангид хүүхдээ оруулчих юмсан гэсэн яриа байдаг гэтэл энд тийм ойлголт огт байдаггүй юм байна. Харин ахлах сургууль нь бол тэс өөр. Ёстой жинхэнэ тэр сургууль сайн гэнэ тийшээ яаж орох вэ гэдэг өрсөлдөөн явагддаг гэсэн.
Бас түүнээс гадна манай охины байгаль шинжлэлийн хичээл дээр ёстой хөөрхөн хөөрхөн туршилтууд хийдэг байхгүй юу. Нөгөө миний арван жилдээ зөвхөн номноос л үзэж байсан гэрлийн ойлт, цахилгаан дамжуулалт, соронзон орны шинж чанарыг чинь энд хүүхэд бүрт цаанаасаа үнэгүй том том багц хэрэгслүүд тараагаад өгчихдөг, хүүхдүүд өөрсдөө түүгээрээ хичээл дээрээ туршилтаа хийдэг юм. Жишээ нь, гэрлийн ойлт хугаралт, гэрэл сүүдрийн тухай хичээл үзэж эхэллээ гэхэд хүүхэд бүрт дотроо нэг нэг гар чийдэн, толь эд нартай нэг том ууттай багц /set/, дараа нь цахилгааны тухай хичээл үзэхээр эвлүүлдэг байшин, батарей, жижигхэн чийдэнгүүд гэх юмтай хайрцагтай багц, соронзон орны тухай үзлээ гэхэд дотроо янз бүрийн өнгө хэлбэр хэмжээтэй 6 ширхэг соронзон гэх мэт. Гэтэл би чинь арван жилд байхдаа хими физик түмэн бодисыг чинь номноосоо л үздэг байлаа шд, юун тэгэж туршилт муршилт хийх. Ганц удаа химийн анги руу орж спиртэн дэн харсан ч юмуу үгүй ч юмуу санахгүй байна. Багш л хааяа байгаа материал бололцоогоо ашиглаж ганц хоёр энгийн туршилт өөрийнхөө ширээн дээр хийж үзүүлж байсан санагдана. Тэгсэн чинь сая энэ мэдээг олж уншаад ямар их баярлаваа. Манай охины энд үздэг хэрэглэдэг тэр гоё туршилтын хэрэгслүүдийг монголын жирийн сургуулийн хүүхдүүд бас хэрэглэх боломжтой болж байгаа юм байна.
Showing posts with label Японд. Show all posts
Showing posts with label Японд. Show all posts
Wednesday, March 6, 2013
Monday, February 25, 2013
Японоос социализм үнэртдэг үү?
Соц нийгмийн үед бүх юм хаалттай мэдээлэл гадагшаа дотогшоо ч явж болохгүй бодсон санаснаа ч илэрхийлж чадахгүй гэх мэт сул талууд зөндөө байсан байх л даа. Гэхдээ бас сайхан зүйлс байжээ.
-Соц нийгмийн үед хүүхдүүд ах захаа мэддэг байж, ахмад хүнийг хүндэлдэг байж. Одооны ахлах сургуулийн байтугай бага ангийн хүүхэд хүртэл сургуулийнхаа цэвэрлэгчийг хэл амаар доромжилсон хэрэг сонсогдож л байх юм. Ээж шиг нь эмээ шиг нь хүнийг шүү. Тэгэхээр ахлах ангийнхан нь орцны үүдэнд битгий шүлсээ хаяад бай гэхээр хуц гэх нь аргагүй ч юм даа.
-Хүүхдүүд гадаа тоглохдоо айх аюулгүй байжээ. Би чинь гэрээ цэвэрлэчихээд дүүгээ дагуулаад оройн хоол хүртэл гадаа тоглодог байж билээ. Зуны орой сайхан шүү. Байрны гадаа хөгшид хүүхдүүд бужигналдаад. Аав ээж ажлаасаа ирэн иртэл тэгээд гадаа л байж байдаг байлаа. Согтуу галзуу хүн ч байхгүй, дайраад ороод ирэх машин тэрэг ч байхгүй. Ер нь аюул одооныхтой харьцуулахад харьцангуй бага байж. Одоо бол би лав 2 хүүхдээ хоёулахныг нь гадаа гаргаж чадахгүй ээ. Нэг согтуу нь байрны гадаа машинтайгаа хурдтай ороод ирвэл яах юм, нэг сэтгэцийн өвчтэй нь хүүхэд айлгаж ичээвэл яах юм гээд бөөн сэтгэлийн дарамт.
-Хүн бүр хор найруулалгүй урдах ажлаа үнэнчээр хийдэг байсан байхаа. Одоо чинь авч байгаа цалин нь амьдралд нь хүрэхгүй болохоор бас өөрийн шуналаасаа болоод хүн бүр ажлын байраа ашиглан ахиу мөнгө олох арга сэддэг болчихсон юм шиг байгаан. 100 айлын иргэний бүртгэл дээр явж байсан чинь 2 хүн хоорондоо тэгэж ярьж байсан "Эд нар чинь өдөр нь хувийн ажлаа шөнө нь эсвэл амралтын өдрөөр улсын ажлаа хийчихдэг юм шүү дээ" гэж. Мэдээж хошигнол байх л даа. Гэхдээ л үнэний ортой байх. Энэ татварын газрынхны дуулианыг харж байхад. Хэдэн төгрөг гэчихэв ээ, тооны машинд ч томдохоор мөнгөн дүн дуулдаад байх юм.
-Хот маань соц нийгмийн үед их цэвэрхэн байжээ. Үе үе суботник гээд л зарладагсан. Манайхаас айлын томоороо би л гардаг байлаа. Тэгээд айлын хүмүүстэйгээ нийлээд байрны гаднахаа зад цэвэрлэдэг байж билээ. Байрны дарга ...хүү гуай майжиг майжиг алхалаад "За одоо болно доо хүүхдүүд ээ" гээд явж байдагсан. Одоо ч орцны жижүүрт л найдаад юун суботник. Орцны үүдэн дэх цэцгийн мандал гэж тамхины үнсний сав шиг л юм байдаг болж. Очиж байгаад би харин тэнд нь цэцэг тарина гэж бүр заначихаад байгаа.
-Дүрэм журам хууль тогтоол яг дүрэм журмын дагуу үйлчилдэг байжээ. Одоо ямар сайндаа л Монголын хууль 3 хоног гэдэг үг гартлаа хуулиа хэрэгжүүлж байхав дээ.
Японд ирээд ажиглаж байхад дээр дурьдсан соц нийгмийн үеийн дурсамжууд харагдаад байх юмаа.
-Уламжлалаа дагаад ч тэр сургалт хүмүүжлийн ачаар ч тэр Япончууд ахмад ах зах хүнээ маш их хүндэтгэнэ. Хүүхдүүдийг заавал мэндчилж сургаж байна, ёслож сургаж байна. Ахмад хүнийг хүндэтгэх бол дээд зэргийн. Ахмад хүн юм хэлбэл юун тэгэж өөдөөс нь юм хэлэх.
-За гадаа тоглоход санаа зовох юм юу ч алга. Гараад л алга болно. Тэгээд хамаа намаагүй тоглуулахгүй, орой 5 цаг болонгуут гудамжинд байрлуулсан цагаан хоолойгоор хот даяараа дуу яваад хүүхдүүдийг гэртээ ор гэж дохио өгнө. Ороогүй хүүхдүүдийг нь ойр хавийн байшингийн сайн дурын харуул өвөө эмээ нар хөөгөөд оруулчихна. Үүнийг харахаараа манай хүн яг соц нийгмийн үе санаанд ороод байх юм гээд байдаг юм.
-Хааяа хот даяараа эсвэл тухайн хороо хорин нь ч гэх юмуу зохион байгуулаад бүх нийтээрээ цэцэрлэг парк саадан дахь хогоо цэвэрлэх аян зохион байгуулдаг юм. Тэр нь бас их хөөрхөн урамшуулалтай. Нэг уут дүүрэн хог түүвэл нэг ширээний сальфетка ч өгдөг юмуу. Ер нь орчин нь маш цэвэрхэн, хот тохижилтынхон байнга цэвэрлээд байгаа нь харагдахгүй ч хүмүүс нь ч хог тарьдаггүй, унагаасан хогоо бушуухан авчих ухамсартай байх юмаа.
-Дүрэм бол дүрэм, хууль бол хууль шүү дээ. Бүр ясын яс. Уучлаарай манайх ийм дүрэмтэй гээд тас гүрийчихнэ. Тэр дүрэм журмаасаа гадуур юм хийнэ гэж ойлголт байхгүй. Заримдаа энэ нь хүний сэтгэхүйг хэт хайрцаглаад барьчихсан юм шиг санагдаад байдаг юм.
Санаанд орж байгаа нь энэ хэд байна.
-Соц нийгмийн үед хүүхдүүд ах захаа мэддэг байж, ахмад хүнийг хүндэлдэг байж. Одооны ахлах сургуулийн байтугай бага ангийн хүүхэд хүртэл сургуулийнхаа цэвэрлэгчийг хэл амаар доромжилсон хэрэг сонсогдож л байх юм. Ээж шиг нь эмээ шиг нь хүнийг шүү. Тэгэхээр ахлах ангийнхан нь орцны үүдэнд битгий шүлсээ хаяад бай гэхээр хуц гэх нь аргагүй ч юм даа.
-Хүүхдүүд гадаа тоглохдоо айх аюулгүй байжээ. Би чинь гэрээ цэвэрлэчихээд дүүгээ дагуулаад оройн хоол хүртэл гадаа тоглодог байж билээ. Зуны орой сайхан шүү. Байрны гадаа хөгшид хүүхдүүд бужигналдаад. Аав ээж ажлаасаа ирэн иртэл тэгээд гадаа л байж байдаг байлаа. Согтуу галзуу хүн ч байхгүй, дайраад ороод ирэх машин тэрэг ч байхгүй. Ер нь аюул одооныхтой харьцуулахад харьцангуй бага байж. Одоо бол би лав 2 хүүхдээ хоёулахныг нь гадаа гаргаж чадахгүй ээ. Нэг согтуу нь байрны гадаа машинтайгаа хурдтай ороод ирвэл яах юм, нэг сэтгэцийн өвчтэй нь хүүхэд айлгаж ичээвэл яах юм гээд бөөн сэтгэлийн дарамт.
-Хүн бүр хор найруулалгүй урдах ажлаа үнэнчээр хийдэг байсан байхаа. Одоо чинь авч байгаа цалин нь амьдралд нь хүрэхгүй болохоор бас өөрийн шуналаасаа болоод хүн бүр ажлын байраа ашиглан ахиу мөнгө олох арга сэддэг болчихсон юм шиг байгаан. 100 айлын иргэний бүртгэл дээр явж байсан чинь 2 хүн хоорондоо тэгэж ярьж байсан "Эд нар чинь өдөр нь хувийн ажлаа шөнө нь эсвэл амралтын өдрөөр улсын ажлаа хийчихдэг юм шүү дээ" гэж. Мэдээж хошигнол байх л даа. Гэхдээ л үнэний ортой байх. Энэ татварын газрынхны дуулианыг харж байхад. Хэдэн төгрөг гэчихэв ээ, тооны машинд ч томдохоор мөнгөн дүн дуулдаад байх юм.
-Хот маань соц нийгмийн үед их цэвэрхэн байжээ. Үе үе суботник гээд л зарладагсан. Манайхаас айлын томоороо би л гардаг байлаа. Тэгээд айлын хүмүүстэйгээ нийлээд байрны гаднахаа зад цэвэрлэдэг байж билээ. Байрны дарга ...хүү гуай майжиг майжиг алхалаад "За одоо болно доо хүүхдүүд ээ" гээд явж байдагсан. Одоо ч орцны жижүүрт л найдаад юун суботник. Орцны үүдэн дэх цэцгийн мандал гэж тамхины үнсний сав шиг л юм байдаг болж. Очиж байгаад би харин тэнд нь цэцэг тарина гэж бүр заначихаад байгаа.
-Дүрэм журам хууль тогтоол яг дүрэм журмын дагуу үйлчилдэг байжээ. Одоо ямар сайндаа л Монголын хууль 3 хоног гэдэг үг гартлаа хуулиа хэрэгжүүлж байхав дээ.
Японд ирээд ажиглаж байхад дээр дурьдсан соц нийгмийн үеийн дурсамжууд харагдаад байх юмаа.
-Уламжлалаа дагаад ч тэр сургалт хүмүүжлийн ачаар ч тэр Япончууд ахмад ах зах хүнээ маш их хүндэтгэнэ. Хүүхдүүдийг заавал мэндчилж сургаж байна, ёслож сургаж байна. Ахмад хүнийг хүндэтгэх бол дээд зэргийн. Ахмад хүн юм хэлбэл юун тэгэж өөдөөс нь юм хэлэх.
-За гадаа тоглоход санаа зовох юм юу ч алга. Гараад л алга болно. Тэгээд хамаа намаагүй тоглуулахгүй, орой 5 цаг болонгуут гудамжинд байрлуулсан цагаан хоолойгоор хот даяараа дуу яваад хүүхдүүдийг гэртээ ор гэж дохио өгнө. Ороогүй хүүхдүүдийг нь ойр хавийн байшингийн сайн дурын харуул өвөө эмээ нар хөөгөөд оруулчихна. Үүнийг харахаараа манай хүн яг соц нийгмийн үе санаанд ороод байх юм гээд байдаг юм.
-Хааяа хот даяараа эсвэл тухайн хороо хорин нь ч гэх юмуу зохион байгуулаад бүх нийтээрээ цэцэрлэг парк саадан дахь хогоо цэвэрлэх аян зохион байгуулдаг юм. Тэр нь бас их хөөрхөн урамшуулалтай. Нэг уут дүүрэн хог түүвэл нэг ширээний сальфетка ч өгдөг юмуу. Ер нь орчин нь маш цэвэрхэн, хот тохижилтынхон байнга цэвэрлээд байгаа нь харагдахгүй ч хүмүүс нь ч хог тарьдаггүй, унагаасан хогоо бушуухан авчих ухамсартай байх юмаа.
-Дүрэм бол дүрэм, хууль бол хууль шүү дээ. Бүр ясын яс. Уучлаарай манайх ийм дүрэмтэй гээд тас гүрийчихнэ. Тэр дүрэм журмаасаа гадуур юм хийнэ гэж ойлголт байхгүй. Заримдаа энэ нь хүний сэтгэхүйг хэт хайрцаглаад барьчихсан юм шиг санагдаад байдаг юм.
Санаанд орж байгаа нь энэ хэд байна.
Friday, February 22, 2013
Сонин сайхан
Ойрд тун завгүй байлаа. Эхний шатны туршилтаа дуусгах гэж. Миний туршилт 2 үе шаттай юм. Эхний үе нь урьдны төгссөн оюутны хийсэн туршилтын дээжнээс бактерийн ДНК ялгах ажил байлаа, үүнийгээ амжилттай хийж дуусгалаа. Хүн өөрөө хийж үзэж байж л их юм сурдаг юм байна. "Мянга сонсохоор нэг үз" гэдэг юутай үнэн үг вэ гэж л бодлоо. Урьд нь зөндөө хичээлээр энэ сэдвийг үзээд л байсан үзээд л байсан харин яг өөрөө гардаж хийж байж бүх юмыг нь ойлгож авлаа. Багш маань хийсэн ажилд маань овоо сэтгэл хангалуун байна.
За одоо дараагийн туршилт маань урьдны оюутны хийсэн энэ туршилтыг реактор дээр дахиж хийж батлах юм байгаан. Хэрвээ баталж чадаад адилхан үр дүн гаргаж авбал их том ажил болох юм, магадгүй би paper хэвлүүлэх ч боломжтой болно. Энэ их ярвигтай ажил аа. Өнгөрсөн зунжин намаржин би энэ муу реакторын ажиллагааг тогтворжуулах гэж үгээ хэлж үсээ зулгаасан, реакторын ажиллагаа тогтвортой нэгэн жигд байж байж л би туршилтаа эхлэх юм. Тэгэхгүй бол би ийм туршилт хийсэн чинь реакторын ажиллагаа ингэж өөрчлөгдсөн гэж хэлж чадахгүй болно. Багшид үнэнээ л хэлсэн, би тогтворжуулж чадахгүй байсаан, шалтгааныг нь мэдэхгүй байна, бусад оюутнуудтай яг адил аргаар үндсэн протоколын дагуу л хийсээн гээд үнэнээ л хэлсэн. Харин багш овоо уриалгахан "За за би чамд шинэ хөрөнгө олж ирье. Чи дахиад нэг хичээгээд хийгээд үз дээ" гэж байна. Баярлаад л нисчихсэн. Манай багш их сайн хүн юм байгаан. Тэгэхэд бусад лабын оюутнууд багшдаа дарамтлуулаад үгээ хэлж байна шдээ цаана чинь. Одоо 4 сард дунд шатны хамгаалалттай, түүнээс цааш 6 сарын дунд гэхэд thesis-ээ хураалгах ёстой, тэгээд 8 сарын эхээр эцсийн хамгаалалттай, тэгээд л дуусаа даа. Ёох нохойн дуу ойртож байна шүү.
Би ер нь яагаад гэнэтхэн ДНК анализ хийх мийх гээд ийм нарийн сэдэв рүү орчихсон юм болоо. Надад ямар ч background байхгүй юм байгаан шдээ. Би чинь уг нь химийн анги төгссөн юм. Тэгээд төгсөөд хэзээ ч мэргэжлээрээ ажиллаж үзээгүй, дандаа бичиг цаасны оффисын ажил хийж явж байгаад гэнэт технологи нарийвчилж сурмаар санагдаад энэ сургуульдаа ирсэн чинь л ийм сэдэв аваад цагаан халаад маск бээлий өмсчихсөн лабораторид туршилт хийгээд зогсож байх юмаа. Би энэ талаар дараа нэг тусдаа пост хийнээ, бодоод л яваад байгаа.
Албаны ажил нэг иймэрхүү. Амины ажил гэвэл өнгөрсөн 7 хоногт өнөө интернэшл паартигаа хийсэн. Манай хэдэн гадаадууд манайд цуглаад хоолны амттайг Чингис архины чангыг гайхаж гайхаж л явлаа. Манай хүн хоолоо гардаж хийсэн юм, би нэг туслах тогоочийн үүрэгтэй. Тэгсэн чинь өнөө хэд чинь хоол хэн хийснийг мэдэнгүүтээ "Бүгдээрээ ийм сайхан амттай хоол хийдэг нөхөр олж авахын тулд Монгол явцгаая" гэж наргицгаагаад бөөн инээдэм боллоо. Сонин шүү, хүнд нэг төрөлхийн авьяас гэж байдаг даа тэгвэл манай хүн хоол хийх авьяастай юм шиг байгаан. Би яг тэр орсон материалаар нь яг тэр хоолыг нь хийхэд хэзээ ч амтыг нь гүйцдэггүй юм.
Манай хүү их хачин хачин юм ярьдаг юм шдээ. Би уг нь тэр дор нь бичиж авах гэж байгаад мартчихаад байх юмаа. Нөхөр бид хоёр хүүгээ их эрхлүүлнээ. Эгдүү хүрээд энд тэндээс нь хааяа хаздаг юм шиг байгаан. Тэгсэн нэг өдөр "Би одоо чонын бэлтрэг юмуу хаашаа юм. Намайг дандаа л шилэн хүзүүнээс, эрүүнээс, гар хөлнөөс хазаж байх юм" гэчихсэн сууж байсан. МНТовчоон дээр духан дээрээ ганц нүдтэй Дува сохор гэж гардаг шдээ, түүнийг нэг удаа хоёр хүүхдэдээ уншиж өгсөн юм. Дараа нь нэг өдөр манай хүү ундааны бөглөө скочоор духан дээрээ наачихаад "Думбаа сохор" гэчихсэн гүйж байсан. Ойрд таргалаад байгаа юмуу хацар нь урагшаа түмбийгээд унжаад байхаар нь "Яасан том хацартай юм бэ?" гэсэн чинь "Энэ чинь үнсэх зориулалттай хацар байхгүй юу" гэж авч байсан. Нээрэн ангийнхаа нэг хөөрхөн охинд эгчээрээ захиа бичүүлж аваачиж өгсөн юм байна шдээ. Өнөө охиных нь ээж нь захиаг нь уншчихаад инээдээ барьж чадахгүй тачигнатал хөхрөөд гүйгээд байсан цэцэрлэг дээр. Угаасаа тэр охин өөрөө эхлээд манай хүүд "дайсукий" /аймаар дуртай гэх юмуу/ гээд байдаг байсан юм. Захиандаа юу гээд биччихсэн юм бүү мэд надад уншуулаагүй харуулаагүй гээч.
Гэснээс одоо бүр хүүхдүүдийнхээ захиаг уншихын тулд япон хэл сурах зайлшгүй шаардлага гарч ирж байнаа хахаха. Охин хааяа энд тэндээс захиа авна, өөрөө бас захиа бичээд сууж байдаг юм. Тагнуулч ээж тагнах гэхээр ойлгохгүй. Тэгэхээр одоо япон хэлээ сурья даа.
За одоо дараагийн туршилт маань урьдны оюутны хийсэн энэ туршилтыг реактор дээр дахиж хийж батлах юм байгаан. Хэрвээ баталж чадаад адилхан үр дүн гаргаж авбал их том ажил болох юм, магадгүй би paper хэвлүүлэх ч боломжтой болно. Энэ их ярвигтай ажил аа. Өнгөрсөн зунжин намаржин би энэ муу реакторын ажиллагааг тогтворжуулах гэж үгээ хэлж үсээ зулгаасан, реакторын ажиллагаа тогтвортой нэгэн жигд байж байж л би туршилтаа эхлэх юм. Тэгэхгүй бол би ийм туршилт хийсэн чинь реакторын ажиллагаа ингэж өөрчлөгдсөн гэж хэлж чадахгүй болно. Багшид үнэнээ л хэлсэн, би тогтворжуулж чадахгүй байсаан, шалтгааныг нь мэдэхгүй байна, бусад оюутнуудтай яг адил аргаар үндсэн протоколын дагуу л хийсээн гээд үнэнээ л хэлсэн. Харин багш овоо уриалгахан "За за би чамд шинэ хөрөнгө олж ирье. Чи дахиад нэг хичээгээд хийгээд үз дээ" гэж байна. Баярлаад л нисчихсэн. Манай багш их сайн хүн юм байгаан. Тэгэхэд бусад лабын оюутнууд багшдаа дарамтлуулаад үгээ хэлж байна шдээ цаана чинь. Одоо 4 сард дунд шатны хамгаалалттай, түүнээс цааш 6 сарын дунд гэхэд thesis-ээ хураалгах ёстой, тэгээд 8 сарын эхээр эцсийн хамгаалалттай, тэгээд л дуусаа даа. Ёох нохойн дуу ойртож байна шүү.
Би ер нь яагаад гэнэтхэн ДНК анализ хийх мийх гээд ийм нарийн сэдэв рүү орчихсон юм болоо. Надад ямар ч background байхгүй юм байгаан шдээ. Би чинь уг нь химийн анги төгссөн юм. Тэгээд төгсөөд хэзээ ч мэргэжлээрээ ажиллаж үзээгүй, дандаа бичиг цаасны оффисын ажил хийж явж байгаад гэнэт технологи нарийвчилж сурмаар санагдаад энэ сургуульдаа ирсэн чинь л ийм сэдэв аваад цагаан халаад маск бээлий өмсчихсөн лабораторид туршилт хийгээд зогсож байх юмаа. Би энэ талаар дараа нэг тусдаа пост хийнээ, бодоод л яваад байгаа.
Албаны ажил нэг иймэрхүү. Амины ажил гэвэл өнгөрсөн 7 хоногт өнөө интернэшл паартигаа хийсэн. Манай хэдэн гадаадууд манайд цуглаад хоолны амттайг Чингис архины чангыг гайхаж гайхаж л явлаа. Манай хүн хоолоо гардаж хийсэн юм, би нэг туслах тогоочийн үүрэгтэй. Тэгсэн чинь өнөө хэд чинь хоол хэн хийснийг мэдэнгүүтээ "Бүгдээрээ ийм сайхан амттай хоол хийдэг нөхөр олж авахын тулд Монгол явцгаая" гэж наргицгаагаад бөөн инээдэм боллоо. Сонин шүү, хүнд нэг төрөлхийн авьяас гэж байдаг даа тэгвэл манай хүн хоол хийх авьяастай юм шиг байгаан. Би яг тэр орсон материалаар нь яг тэр хоолыг нь хийхэд хэзээ ч амтыг нь гүйцдэггүй юм.
Манай хүү их хачин хачин юм ярьдаг юм шдээ. Би уг нь тэр дор нь бичиж авах гэж байгаад мартчихаад байх юмаа. Нөхөр бид хоёр хүүгээ их эрхлүүлнээ. Эгдүү хүрээд энд тэндээс нь хааяа хаздаг юм шиг байгаан. Тэгсэн нэг өдөр "Би одоо чонын бэлтрэг юмуу хаашаа юм. Намайг дандаа л шилэн хүзүүнээс, эрүүнээс, гар хөлнөөс хазаж байх юм" гэчихсэн сууж байсан. МНТовчоон дээр духан дээрээ ганц нүдтэй Дува сохор гэж гардаг шдээ, түүнийг нэг удаа хоёр хүүхдэдээ уншиж өгсөн юм. Дараа нь нэг өдөр манай хүү ундааны бөглөө скочоор духан дээрээ наачихаад "Думбаа сохор" гэчихсэн гүйж байсан. Ойрд таргалаад байгаа юмуу хацар нь урагшаа түмбийгээд унжаад байхаар нь "Яасан том хацартай юм бэ?" гэсэн чинь "Энэ чинь үнсэх зориулалттай хацар байхгүй юу" гэж авч байсан. Нээрэн ангийнхаа нэг хөөрхөн охинд эгчээрээ захиа бичүүлж аваачиж өгсөн юм байна шдээ. Өнөө охиных нь ээж нь захиаг нь уншчихаад инээдээ барьж чадахгүй тачигнатал хөхрөөд гүйгээд байсан цэцэрлэг дээр. Угаасаа тэр охин өөрөө эхлээд манай хүүд "дайсукий" /аймаар дуртай гэх юмуу/ гээд байдаг байсан юм. Захиандаа юу гээд биччихсэн юм бүү мэд надад уншуулаагүй харуулаагүй гээч.
Гэснээс одоо бүр хүүхдүүдийнхээ захиаг уншихын тулд япон хэл сурах зайлшгүй шаардлага гарч ирж байнаа хахаха. Охин хааяа энд тэндээс захиа авна, өөрөө бас захиа бичээд сууж байдаг юм. Тагнуулч ээж тагнах гэхээр ойлгохгүй. Тэгэхээр одоо япон хэлээ сурья даа.
Thursday, February 14, 2013
Өнгөтөөр ярьж өгөх үү-3
За тэгээд төлбөр мөнгөний асуудал босоод ирэнгүүт хоолой дээр нэг юм тээглээд сонин болоод явчихсан гэж ярьж байлуу?
Wednesday, January 23, 2013
Өнгөтөөр ярьж өгөх үү-2 /зурагтай/
Ингээд нөхрийг загнах ятгахын хооронд хагалгаанд орохыг арай гэж
зөвшөөрүүлээд Хүрздүүлсэндээ хэллээ бид зөвшөөрч байна гээд. Тэгвэл одоо
10 болж байна хагалгаанд бэлдлээ өдөр 1 цаг 30 минутад орно, ок. Тэр
болтол бид хоёрыг орчуулагч хүүхэн дагуулж яваад дахиад баахан цусны
шинжилгээ рентген зүрхний бичлэг бас нэг үлээдэг сонин тест гээд өчнөөн
шинжилгээ өглөө. Ингэсээр өдөр 1 цаг болж байхад бид хоёрыг хэвтдэг өрөө
рүү ороод нөхөрт унтлагын хувцас өмсгөөд гарт нь баахан дусал залгаад
сандал дээр суулгаад аваад явлаа. Хагалгааны өрөөг Operation Theater
гэж бичиж болдгийг анх удаа энд харав.
Tuesday, January 22, 2013
Өнгөтөөр ярьж өгөх үү?
Энэ постийг аль 11 сард л бичиж байсан юм одоо л дуусгаж байна.
Нөхөр яаж өвдөөд япон эмнэлэгт хэрхэн мухар олгойгоо авахуулсан бэ гэвэл байна шүү дээ, хэрэгт дуртай хүмүүс нь наашаа суугаарай. За би тэгэж байгаад хов живний биш мэдлэгийн пост оруулнаа оруулна.
Анх монголоос ирэхдээ муухай царайлж ирээд 7 хоноод зүгээр болчихсон юм. Амьдрал хэвийн үргэлжлээд би нөхрийг хордлого авчаад зүгээр болчихлоо гэж бодоод яваад байлаа. Гэтэл яг сарын дараанаас эхлээд гэдэс нь гүйлгээд өвдөөд шөнөдөө халуураад эхэллээ. Эмнэлэг явахгүй гээд гүрийгээд болдоггүй шүү. Гүйлгэлтийн эсрэг эм өгчөөд халуурахаар нь халууны эм өгчихөөд яваад байлаа. Сүүлдээ бүр алхаж явж чадахаа байлаа. Эмнэлэг явъя гэж гуйгаад ядчихлаа. За тэгвэл хохь чинь гэчихээд яваад байлаа. Тэгсэн долоо хоногийн эцсээр өвдөлт нь эрс нэмэгдээд эхэллээ. Яг Мягмар гаригт би илтгэлтэй байсан юм. Даваа гаригийн шөнө би илтгэлээ бичиж манай хүн миний хажууд гэдсээ барьж ёо ёох болж хонолоо. Өглөө эмнэлэг явъя аа бууж өглөө гэж байна. Илтгэлээ үдээс хойш тавих ёстой байсан болохоор өглөө нөхрийг үзүүлчээд сургууль руугаа очиж амжих юм байна ухааны юм бодлоо. Өглөө охиноо явуулчаад нөхөр хүү хоёроо дагуулаад явлаа. Хүүг цэцэрлэгт нь үлдээгээд нөхөртэйгээ автобусдаад эмнэлэг орлоо. Номер аваад хүлээлээ. Өглөө 9 хагаст очсон хүмүүс 11 цагт арай гэж эмчийн өрөөнд орлоо. Японоор ярьж чадахгүй бол орчуулагч дуудаж өгдөг юм. Хувийн, нилээн сайн эмнэлэг болохоор гадаадаас өвчтөн ирдэг, тэгээд бэлэн ийм орчуулагч байдаг байх. Тэрнээс японы эмнэлэг болгонд орчуулагч байдаг гэж бодож болохгүй.
Хэвлийн хөндийн хүчтэй өвдөлт, шөнө бүр халуурч байна, бас их гүйлгэж байна гээд хэлсэн чинь өнөө орчуулагч хүүхэн япон руу орчуулахдаа буруу хэлчихэв үү өнөө эмэгтэй эмч чинь /эмэгтэй эмч их ховор байдаг юм, тэгээд онцолж байгаан шүү/ "Аан ойлголоо. Энэ нэг төрлийн вирусээр үүсгэгддэг өвчин, улирлаас хамаарч Японд их дэгддэг юм. Би одоо эм өгнө, тэгээд зүгээр болно" гэж авдаг байгаа. Ямар вирус гэсэн чинь норовирус гэж авч байна. "Үгүй ээ энэ чинь гэдэсний халдварт өвчин биш. Ойрд гадуур их гараад байгаа гэдгийг би мэднэ. Гэхдээ гэдэс нь базалж өвдөөд байгаа юм биш, хэвлийгээр нь хүчтэй өвдөөд байна, халуураад байна, ойлгож байна уу, мухар олгойг нь шалгаад өгөөчээ" гээд хашгирч гарлаа. Тэгсэн ашгүй нөхрийг орон дээр хэвтүүлээд мухар олгойг нь шалгаж байна. Нөхөр тэнд нь дарахаар өвдөж байна гэж байгаа юм чинь яах юм. Тэгсэн мөртлөө л нөгөө эмч хүүхэн чинь нэг л эргэлзээд хөдөлж ядаад байх юм. Миний уур хүрээд "Та нар цусны ч юмуу шинжилгээ хийдэггүй юмуу?" гэсэн чинь орчуулагч хүүхэн "Аан та хоёр шинжилгээ өгмөөр байгаа юмуу?" гэж бүүр өдөв. Би яг дэлбэрэх шахаад "Үгүй ээ та нар онош тавих ёстой биз дээ. Би бол мухар олгой гэж бодож байна. Та нар эргэлзээд байгаа юм бол шинжилгээ хийж баталгаажуулах ёстой. Тэрнээс би дурандаа шинжилгээ хийлгэх гээд байгаа юм биш" гэв. Тэгсэн ашгүй өнөө эмч хүүхэн англиар ярьж "Тэгье тэгье, цусны шинжилгээ авъя. Бас computer tomography хийлгэе" гэж миний санааг амраав. Шинжилгээний хариу нь 30 минутын дотор л гардаг юм билээ. Өнөө орчуулагч хүүхэн бид хоёрыг дагуулж бүдүүн шулуун гэдэсний мэс заслын тасагт өөр эмч дээр хүргэж өгөв. Замдаа шинжилгээний хариу жаахан проблемтэй гарсан гэхдээ битгий санаа зовоорой зүгээр гэж байна. Энд дахиад 2 цаг хүлээж байж эмчийн өрөөнд орлоо. "Заа мухар олгойн үрэвсэл нь ойлгомжтой болсон" гээд зураг шинжилгээ бүх юмыг харуулж байгаад сайхан тайлбарлаад өглөө. Цусан дахь цагаан эс нь 20-100 байх ёстой юм нь 19,000 болчихсон тууж явна. Тэгээд CT-ээр мухар олгой нь үрэвсээд асар том болчихсон байгааг харуулав. "Мухар олгойг эмээр эмчилдэг, хагалгаа хийдэг. Эхлээд эмэн эмчилгээ хийнэ. Үр дүн муу бол хагалгаа хийнэ" ок.
Дахиад буцаж гараад хүлээж хүлээж байж орой 4 хагас болж байхад эмчилгээний өрөө рүү орж дусал залгуулаад 5 болоод эмнэлгийн ажил дуусаад хүмүүс нь тараад юмаа хурааж байхад л нэг юм дуусч эмнэлгээс гарсан шүү. Бүтэн өдрийг эмнэлэг дээр өнгөрөөчихөж байгаа юм. Юун миний илтгэл будаа будаа. Азаар амжихгүй шинжтэйгээ мэдээд багшид хэлсэн нь аз болж.
Маргааш өглөө нь дахиад охиноо явуулчихаад хүү нөхөр хоёроо аваад явлаа. Хүүг цэцэрлэгт нь оруулчихаад нөхрөө дагуулаад автобусдаад эмнэлэг. Дахиад шинжилгээ өг л гэнэ, өглөө өглөө. Шинжилгээний хариу гартал хүлээж байгаад эмчтэйгээ уулзлаа. Их сайхан зантай эмч байсан юмаа. "Шинжилгээний хариу сайн гарсангүй. Эмийн эмчилгээ үр дүнгүй байна гэж дүгнээд хагалгаа хиймээр байна. Та 2 хагалгаа хийлгэхийг зөвшөөрвөл одоо ингээд бэлдэе". Нөхөрт орчуулаад өгсөн чинь манай аймхай "За бодьё" гэж мангартаад. Юу гээд байгаан бэ, монголд байсан бол шууд хагалгааны өрөө рүү орно шдээ, энд битгий япон эмнэлэг бид хоёрт эрхлээд бай гээд загнаж гарлаа. Эмч нь инээгээд за за та хоёр ярилц би 30 минутын дараа хүрээд ирье гээд яваад өглөө. Энд бүх эмч нар нь ямар нэг хэмжээгээр англиар ярьдаг, дотроо сайн муу ярьдаг гэж л 2 янз байдаг юм. Ядаж байхад манай нөхөр өвдөөд үхэх гэж байж бас хүн шоолохтойгоо, энэ эмч яг ардаасаа хүрзээр хусуулчихсан юм шиг хавтгай толгойтой юмаа гээд хөхрөөд болдогггүй. Нээрэн харсан чинь үсээ налаад унтчихсан юм шиг ар тал нь хав хавтгай юм. Өдөр болгон тийм л хэлбэртэй байгаад байсан гэхээр үс нь биш толгой нь угаасаа тийм болж таарсан. Түүнээс хойш бид нар энэ эмчийгээ "Хүрздүүлсэн" гэж нэрлэдэг болчихсон. Өө Хүрздүүлсэн ирж байна, өө Хүрздүүлсэндээ үзүүлье, Хүрздүүлсэнтэйгээ уулзая гэх мэт.
Үргэлжлэл бий...
Нөхөр яаж өвдөөд япон эмнэлэгт хэрхэн мухар олгойгоо авахуулсан бэ гэвэл байна шүү дээ, хэрэгт дуртай хүмүүс нь наашаа суугаарай. За би тэгэж байгаад хов живний биш мэдлэгийн пост оруулнаа оруулна.
Анх монголоос ирэхдээ муухай царайлж ирээд 7 хоноод зүгээр болчихсон юм. Амьдрал хэвийн үргэлжлээд би нөхрийг хордлого авчаад зүгээр болчихлоо гэж бодоод яваад байлаа. Гэтэл яг сарын дараанаас эхлээд гэдэс нь гүйлгээд өвдөөд шөнөдөө халуураад эхэллээ. Эмнэлэг явахгүй гээд гүрийгээд болдоггүй шүү. Гүйлгэлтийн эсрэг эм өгчөөд халуурахаар нь халууны эм өгчихөөд яваад байлаа. Сүүлдээ бүр алхаж явж чадахаа байлаа. Эмнэлэг явъя гэж гуйгаад ядчихлаа. За тэгвэл хохь чинь гэчихээд яваад байлаа. Тэгсэн долоо хоногийн эцсээр өвдөлт нь эрс нэмэгдээд эхэллээ. Яг Мягмар гаригт би илтгэлтэй байсан юм. Даваа гаригийн шөнө би илтгэлээ бичиж манай хүн миний хажууд гэдсээ барьж ёо ёох болж хонолоо. Өглөө эмнэлэг явъя аа бууж өглөө гэж байна. Илтгэлээ үдээс хойш тавих ёстой байсан болохоор өглөө нөхрийг үзүүлчээд сургууль руугаа очиж амжих юм байна ухааны юм бодлоо. Өглөө охиноо явуулчаад нөхөр хүү хоёроо дагуулаад явлаа. Хүүг цэцэрлэгт нь үлдээгээд нөхөртэйгээ автобусдаад эмнэлэг орлоо. Номер аваад хүлээлээ. Өглөө 9 хагаст очсон хүмүүс 11 цагт арай гэж эмчийн өрөөнд орлоо. Японоор ярьж чадахгүй бол орчуулагч дуудаж өгдөг юм. Хувийн, нилээн сайн эмнэлэг болохоор гадаадаас өвчтөн ирдэг, тэгээд бэлэн ийм орчуулагч байдаг байх. Тэрнээс японы эмнэлэг болгонд орчуулагч байдаг гэж бодож болохгүй.
Хэвлийн хөндийн хүчтэй өвдөлт, шөнө бүр халуурч байна, бас их гүйлгэж байна гээд хэлсэн чинь өнөө орчуулагч хүүхэн япон руу орчуулахдаа буруу хэлчихэв үү өнөө эмэгтэй эмч чинь /эмэгтэй эмч их ховор байдаг юм, тэгээд онцолж байгаан шүү/ "Аан ойлголоо. Энэ нэг төрлийн вирусээр үүсгэгддэг өвчин, улирлаас хамаарч Японд их дэгддэг юм. Би одоо эм өгнө, тэгээд зүгээр болно" гэж авдаг байгаа. Ямар вирус гэсэн чинь норовирус гэж авч байна. "Үгүй ээ энэ чинь гэдэсний халдварт өвчин биш. Ойрд гадуур их гараад байгаа гэдгийг би мэднэ. Гэхдээ гэдэс нь базалж өвдөөд байгаа юм биш, хэвлийгээр нь хүчтэй өвдөөд байна, халуураад байна, ойлгож байна уу, мухар олгойг нь шалгаад өгөөчээ" гээд хашгирч гарлаа. Тэгсэн ашгүй нөхрийг орон дээр хэвтүүлээд мухар олгойг нь шалгаж байна. Нөхөр тэнд нь дарахаар өвдөж байна гэж байгаа юм чинь яах юм. Тэгсэн мөртлөө л нөгөө эмч хүүхэн чинь нэг л эргэлзээд хөдөлж ядаад байх юм. Миний уур хүрээд "Та нар цусны ч юмуу шинжилгээ хийдэггүй юмуу?" гэсэн чинь орчуулагч хүүхэн "Аан та хоёр шинжилгээ өгмөөр байгаа юмуу?" гэж бүүр өдөв. Би яг дэлбэрэх шахаад "Үгүй ээ та нар онош тавих ёстой биз дээ. Би бол мухар олгой гэж бодож байна. Та нар эргэлзээд байгаа юм бол шинжилгээ хийж баталгаажуулах ёстой. Тэрнээс би дурандаа шинжилгээ хийлгэх гээд байгаа юм биш" гэв. Тэгсэн ашгүй өнөө эмч хүүхэн англиар ярьж "Тэгье тэгье, цусны шинжилгээ авъя. Бас computer tomography хийлгэе" гэж миний санааг амраав. Шинжилгээний хариу нь 30 минутын дотор л гардаг юм билээ. Өнөө орчуулагч хүүхэн бид хоёрыг дагуулж бүдүүн шулуун гэдэсний мэс заслын тасагт өөр эмч дээр хүргэж өгөв. Замдаа шинжилгээний хариу жаахан проблемтэй гарсан гэхдээ битгий санаа зовоорой зүгээр гэж байна. Энд дахиад 2 цаг хүлээж байж эмчийн өрөөнд орлоо. "Заа мухар олгойн үрэвсэл нь ойлгомжтой болсон" гээд зураг шинжилгээ бүх юмыг харуулж байгаад сайхан тайлбарлаад өглөө. Цусан дахь цагаан эс нь 20-100 байх ёстой юм нь 19,000 болчихсон тууж явна. Тэгээд CT-ээр мухар олгой нь үрэвсээд асар том болчихсон байгааг харуулав. "Мухар олгойг эмээр эмчилдэг, хагалгаа хийдэг. Эхлээд эмэн эмчилгээ хийнэ. Үр дүн муу бол хагалгаа хийнэ" ок.
Дахиад буцаж гараад хүлээж хүлээж байж орой 4 хагас болж байхад эмчилгээний өрөө рүү орж дусал залгуулаад 5 болоод эмнэлгийн ажил дуусаад хүмүүс нь тараад юмаа хурааж байхад л нэг юм дуусч эмнэлгээс гарсан шүү. Бүтэн өдрийг эмнэлэг дээр өнгөрөөчихөж байгаа юм. Юун миний илтгэл будаа будаа. Азаар амжихгүй шинжтэйгээ мэдээд багшид хэлсэн нь аз болж.
Маргааш өглөө нь дахиад охиноо явуулчихаад хүү нөхөр хоёроо аваад явлаа. Хүүг цэцэрлэгт нь оруулчихаад нөхрөө дагуулаад автобусдаад эмнэлэг. Дахиад шинжилгээ өг л гэнэ, өглөө өглөө. Шинжилгээний хариу гартал хүлээж байгаад эмчтэйгээ уулзлаа. Их сайхан зантай эмч байсан юмаа. "Шинжилгээний хариу сайн гарсангүй. Эмийн эмчилгээ үр дүнгүй байна гэж дүгнээд хагалгаа хиймээр байна. Та 2 хагалгаа хийлгэхийг зөвшөөрвөл одоо ингээд бэлдэе". Нөхөрт орчуулаад өгсөн чинь манай аймхай "За бодьё" гэж мангартаад. Юу гээд байгаан бэ, монголд байсан бол шууд хагалгааны өрөө рүү орно шдээ, энд битгий япон эмнэлэг бид хоёрт эрхлээд бай гээд загнаж гарлаа. Эмч нь инээгээд за за та хоёр ярилц би 30 минутын дараа хүрээд ирье гээд яваад өглөө. Энд бүх эмч нар нь ямар нэг хэмжээгээр англиар ярьдаг, дотроо сайн муу ярьдаг гэж л 2 янз байдаг юм. Ядаж байхад манай нөхөр өвдөөд үхэх гэж байж бас хүн шоолохтойгоо, энэ эмч яг ардаасаа хүрзээр хусуулчихсан юм шиг хавтгай толгойтой юмаа гээд хөхрөөд болдогггүй. Нээрэн харсан чинь үсээ налаад унтчихсан юм шиг ар тал нь хав хавтгай юм. Өдөр болгон тийм л хэлбэртэй байгаад байсан гэхээр үс нь биш толгой нь угаасаа тийм болж таарсан. Түүнээс хойш бид нар энэ эмчийгээ "Хүрздүүлсэн" гэж нэрлэдэг болчихсон. Өө Хүрздүүлсэн ирж байна, өө Хүрздүүлсэндээ үзүүлье, Хүрздүүлсэнтэйгээ уулзая гэх мэт.
Үргэлжлэл бий...
Tuesday, November 6, 2012
Autumn scene
Энд модны навч дөнгөж шарлаж эхэлж байна. 12 сар гарахаар бүрэн шарладаг юм. Манай сургуулийн хашаан дотуур агч моддыг гайхалтай донжийг нь олж тарьсан байдаг юм. Ялангуяа навч нь шарласан үедээ их сайхан харагдана. Энэ зургуудыг өнгөрсөн жил 11 сарын сүүл 12 сарын эхээр авч байсан юм. Манай их сургуулиуд бас хашаандаа ийм нэг дурсгалын ч гэмээр сүрлэг сайхан мод тариад сургуулийн бэлэг тэмдэг болговол зүгээр юмуу гэж бодогдсоныг нуух юун.
Wednesday, October 10, 2012
Дахиад л японы бага сургуулийг магтан дуулъя
Магтах ч үг олдохгүй юм дөө. Юу юу сургаж байгааг та нар ингэж над шиг өдөр тутам мэдэрдэг ч болоосой. Би өөрөө монгол сургууль цэцэрлэгт хүүхдүүдээ өгч байгаад энд ирээд үргэлжлүүлж байгаа болохоор сургалтын стандартын ялгааг аймаар мэдэрч байна. Сургуульд дан ганц тоо бодох унших бичихийг заахаас гадна хэл ярианы хөгжил, гар урлал, гарын ур дүй, биеийн хөгжил, хөгжмийн зэмсэг тоглож сурах гэх мэт өчүүхэн жижиг мөртлөө амьдралд нэн хэрэгтэй зүйлсийг их заах юмаа.
Saturday, October 6, 2012
iPhone 5 авлаа /дахин оруулав/
Японд ирснээс хойш Apple-ын бүтээгдэхүүн хэрэглэж үзээд энэ хазсан алимны улаан фен болчихлоо. Эхлээд лабын макпро хэрэглэж үзээд сураад таалагдаад өөртөө нэгийг авчихлаа. Дараа нь энд чинь iphone жирийн хэрэглээ болохоор аргагүйн эрхэнд холбоо барих юмтай болох гээд авсан юм. Тэгээд өөрөө хэрэглэж үзээд мэдрээд ирэхээр энэ iDevice-уудад чинь шууд донтдог юм байнаа. За тэгээд iPhone 5 гарсан сургаар 9 сарын 20-нд захиалга өгсөн юм.
Monday, September 24, 2012
Японы хүүхдийн эмчилгээ үнэгүй
Манай 2 энд ирснээсээ хойш автоматаар эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдаад явдаг байлаа. Эмнэлэг орох нэг их шаардлага гараагүй байсан юм. Тэгсэн охины нуруун дээр юм туураад хүүгийн хоолой өвдөж халуураад аргагүй эмнэлэг орох хэрэг гарлаа. За төлбөр нь хэд гардаг юм бол доо, 70 хувь хөнгөлөөд 30 хувь төлнө гэхээр бас овоо хэдэн иен болох байлгүй гээд 5000 иен аваад гарсан юм. Тэгээд том нэгдсэн эмнэлэг рүү явах цаг байхгүй болохоор ойрхон байдаг хувийн жижиг эмнэлэг рүү очлоо. Энд чинь хувийн ч бай улсын ч бай эмнэлэг нь хачин сайхан цэвэрхэн, үйлчилгээ мүйлчилгээ гэж янзын, тонголзож бөхөлзөөд нүүр дүүрэн инээмсэглээд сайхан шүү дээ. Улсын хувийн ялгаагүй эмчилгээний чанар адилхан байдаг юм шиг байгаан.
За тэгээд татаатунгаадаж нэр усаа бүртгүүлээд хүүхдийнхээ даатгалын цааснуудыг өгчихөөд номероо хүлээгээд суулаа. Удалгүй манай хүүхдийн нэрийг эмчийн өрөөнөөс дуудлаа. Яваад орсон өвгөн эмч байна, ашгүй хэд гурван үгээр англиар ярьдаг юм байна. Хэт их хөлөрснөөс болж охины нуруун дээр юм туураад байгааг, хүүгийн хоолой идээлснээс болж халуураад байгааг дараалан сайхан тайлбарлаад бүр хүүгийн хоолойг комьпютер дээрээ тусгай програм дээр ийм болцон гээд харуулаад өглөө. Охинд 2 янзын тос өгнө, хүүд бол антибиотик өгнө гэж байна ойлгомжтой. За дуусаад эмчийн өрөөнөөс гарлаа. Ресепшн сувилагчаас даатгалын дэвтрүүдээ авах ёстой тул дахиад хүлээлээ. Эмчийн өрөөнд байсан сувилагч хавтастай бичиг баримтыг нь ресепшнд авчраад өгчихлөө. Дуудаж байнаа бид 3-ыг. Хэд гарах болоо мөнгө хүрэхгүй бол яанаа гээд яс хавталзаад байлаа. Баахан цааснууд өгөөд аптек булан тойроод байгаа, энэ цаасаар эмээ аваарай л гээд байна оок оок. Тэгснээ баярлалаа гээд тонголзоод байна. Аан за гээд л түрийвчээ гаргаж барьчихаад хараад зогсоод байлаа, нэг мөнгөний тоо хэлэх байх гэж бодоод. Тэгсэн намайг ойлгов бололтой, өнөө өгөөд байсан олон цааснууд дотроосоо нэг цаасыг нь сугалж гаргаад 1 оноо нэмэх нь 2 оноо нийтдээ 3 оноо ч гэнүү сонин тоо харуулаад инээмсэглээд л байх юм. Тэгээд болсон дууссан баярлалаа гээд бөхөлзөөд уналаа. Өө юу вэ, мөнгө төлөхгүй юмуу? За эмнэлэг нь хүүхдэд үнэгүй байдаг юм байна ашгүй дээ. Гараад булан тойроод аптек руу нь орлоо. /Сүүлд мэдэхнээ улсын хувийн бүх эмнэлэг хажуудаа ийм аптектай, түүгээрээ л эмчийнхээ бичсэн жорын эмийг олгодог юм билээ/. Текэн дээр нь очсон тонголзож бөхөлзөөд өнөө эмний цаасыг аваад анх удаа ирж байгаа юу гэж байна, тиймээ. Жаахан хүлээж байгаарай гээд сандал руу зааж байна. Тэнд нь дүүрэн хүн сууж байгаа юм. Очоод сууж байтал өөр нэг хүүхэн үзэг цаас бариад хүрч ирснээ өмнө сөгдөж суугаад хүүхдүүдийн жин өндөр, эмний алерги байгаа эсэхийг татаатунгаадаж асуулаа татаатунгаадаж хариулсаар өнөө тестийг нь бөглөж дуусгалаа. Баярлалаа жаахан хүлээж байгаарай гээд босоод яваад өглөө. 10 орчим минут болж байтал нэрээр дуудлаа яваад очсон 2 уут дүүрэн бичиг цаас. Юу вэ? За эхнээс нь сайхан тайлбарлаж байгаа юм даа. Эхний уутанд хүүгийн эмнүүд байна. Антибиотик өдрийн 3 удаа нийт 5 өдөр уух 15 ширхэг /тэр нь нунтаг, бүх төрлийн шингэн уух юманд найруулж болно/, халууны эм 3 ширхэг /зөвхөн 38,5-с дээш халуурвал л өгөөрэй гэж хатуу анхааруулсан/. Бүх эмнүүд нь тус тусдаа гялгар уутанд хүүхдийн нэр усыг эмний зураг тайлбар тунтай нь өнгөтөөр хэвлэсэн цаастай цуг хийчихсэн. Бас нэг банкны дэвтэр шиг зузаан дэвтрийн нүүрэн дээр хүүгийн нэрийг хэвлээд дотор нь эхний хуудсан дээр хүүгийн нэр ус, хаяг адрес, эмнэлэг аптекийн хаяг утсыг хэвлээд наачихсан, тэгснээ өнөөдрийн бичсэн эмний жорыг хэвлээд наачихсан байна. Дараа ирэхдээ энэ эмний дэвтрээ авчраарай гэж байна. Охиных бас адилхан ийм дэвтэртэй. Охины нэг тос нь 2 янзын тос найруулж өгч байгаа юм байна. Манайд байсан бол бүгдийг нь ав гэх байх даа, юун тэгэж 2 шинэ тос задлаад хольж найруулж өгөх. За бүх эм тан тос мосоо яаж идэж уух түрхэж мүрхэхээ сайхан тайлбарлуулаад авлаа. Төлбөрөө одоо л хийнэ дээ, хэд болох бол доо, даатгалтай юм чинь гайгүй байх ухааны юм бодоод л зогсож байлаа. Дууслаа баярлаа гээд тонголзоод байна ямар ч мөнгө нэхсэнгүй. Хэхэ инээд хүрээд л явчихаж байгаа юм чинь. Мөнгө төлдөггүй юм байна. Эмчилгээ, эм хоёрт хоёуланд нь хүүхэд мөнгө төлдөггүй юм байна, даатгалаас нь 100 хувь даадаг юм байна. Сүүлд хүнээс асуусан чинь төрснөөс авахуулаад бага сургуулийн 3-р анги төгстөл даатгал 100 хувь төлдөг юм байна лээ. Тэрнээс цааш том хүнтэй адил 70 хувь хөнгөлдөг 30 хувиа төлдөг болох байх.
За тэгээд татаатунгаадаж нэр усаа бүртгүүлээд хүүхдийнхээ даатгалын цааснуудыг өгчихөөд номероо хүлээгээд суулаа. Удалгүй манай хүүхдийн нэрийг эмчийн өрөөнөөс дуудлаа. Яваад орсон өвгөн эмч байна, ашгүй хэд гурван үгээр англиар ярьдаг юм байна. Хэт их хөлөрснөөс болж охины нуруун дээр юм туураад байгааг, хүүгийн хоолой идээлснээс болж халуураад байгааг дараалан сайхан тайлбарлаад бүр хүүгийн хоолойг комьпютер дээрээ тусгай програм дээр ийм болцон гээд харуулаад өглөө. Охинд 2 янзын тос өгнө, хүүд бол антибиотик өгнө гэж байна ойлгомжтой. За дуусаад эмчийн өрөөнөөс гарлаа. Ресепшн сувилагчаас даатгалын дэвтрүүдээ авах ёстой тул дахиад хүлээлээ. Эмчийн өрөөнд байсан сувилагч хавтастай бичиг баримтыг нь ресепшнд авчраад өгчихлөө. Дуудаж байнаа бид 3-ыг. Хэд гарах болоо мөнгө хүрэхгүй бол яанаа гээд яс хавталзаад байлаа. Баахан цааснууд өгөөд аптек булан тойроод байгаа, энэ цаасаар эмээ аваарай л гээд байна оок оок. Тэгснээ баярлалаа гээд тонголзоод байна. Аан за гээд л түрийвчээ гаргаж барьчихаад хараад зогсоод байлаа, нэг мөнгөний тоо хэлэх байх гэж бодоод. Тэгсэн намайг ойлгов бололтой, өнөө өгөөд байсан олон цааснууд дотроосоо нэг цаасыг нь сугалж гаргаад 1 оноо нэмэх нь 2 оноо нийтдээ 3 оноо ч гэнүү сонин тоо харуулаад инээмсэглээд л байх юм. Тэгээд болсон дууссан баярлалаа гээд бөхөлзөөд уналаа. Өө юу вэ, мөнгө төлөхгүй юмуу? За эмнэлэг нь хүүхдэд үнэгүй байдаг юм байна ашгүй дээ. Гараад булан тойроод аптек руу нь орлоо. /Сүүлд мэдэхнээ улсын хувийн бүх эмнэлэг хажуудаа ийм аптектай, түүгээрээ л эмчийнхээ бичсэн жорын эмийг олгодог юм билээ/. Текэн дээр нь очсон тонголзож бөхөлзөөд өнөө эмний цаасыг аваад анх удаа ирж байгаа юу гэж байна, тиймээ. Жаахан хүлээж байгаарай гээд сандал руу зааж байна. Тэнд нь дүүрэн хүн сууж байгаа юм. Очоод сууж байтал өөр нэг хүүхэн үзэг цаас бариад хүрч ирснээ өмнө сөгдөж суугаад хүүхдүүдийн жин өндөр, эмний алерги байгаа эсэхийг татаатунгаадаж асуулаа татаатунгаадаж хариулсаар өнөө тестийг нь бөглөж дуусгалаа. Баярлалаа жаахан хүлээж байгаарай гээд босоод яваад өглөө. 10 орчим минут болж байтал нэрээр дуудлаа яваад очсон 2 уут дүүрэн бичиг цаас. Юу вэ? За эхнээс нь сайхан тайлбарлаж байгаа юм даа. Эхний уутанд хүүгийн эмнүүд байна. Антибиотик өдрийн 3 удаа нийт 5 өдөр уух 15 ширхэг /тэр нь нунтаг, бүх төрлийн шингэн уух юманд найруулж болно/, халууны эм 3 ширхэг /зөвхөн 38,5-с дээш халуурвал л өгөөрэй гэж хатуу анхааруулсан/. Бүх эмнүүд нь тус тусдаа гялгар уутанд хүүхдийн нэр усыг эмний зураг тайлбар тунтай нь өнгөтөөр хэвлэсэн цаастай цуг хийчихсэн. Бас нэг банкны дэвтэр шиг зузаан дэвтрийн нүүрэн дээр хүүгийн нэрийг хэвлээд дотор нь эхний хуудсан дээр хүүгийн нэр ус, хаяг адрес, эмнэлэг аптекийн хаяг утсыг хэвлээд наачихсан, тэгснээ өнөөдрийн бичсэн эмний жорыг хэвлээд наачихсан байна. Дараа ирэхдээ энэ эмний дэвтрээ авчраарай гэж байна. Охиных бас адилхан ийм дэвтэртэй. Охины нэг тос нь 2 янзын тос найруулж өгч байгаа юм байна. Манайд байсан бол бүгдийг нь ав гэх байх даа, юун тэгэж 2 шинэ тос задлаад хольж найруулж өгөх. За бүх эм тан тос мосоо яаж идэж уух түрхэж мүрхэхээ сайхан тайлбарлуулаад авлаа. Төлбөрөө одоо л хийнэ дээ, хэд болох бол доо, даатгалтай юм чинь гайгүй байх ухааны юм бодоод л зогсож байлаа. Дууслаа баярлаа гээд тонголзоод байна ямар ч мөнгө нэхсэнгүй. Хэхэ инээд хүрээд л явчихаж байгаа юм чинь. Мөнгө төлдөггүй юм байна. Эмчилгээ, эм хоёрт хоёуланд нь хүүхэд мөнгө төлдөггүй юм байна, даатгалаас нь 100 хувь даадаг юм байна. Сүүлд хүнээс асуусан чинь төрснөөс авахуулаад бага сургуулийн 3-р анги төгстөл даатгал 100 хувь төлдөг юм байна лээ. Тэрнээс цааш том хүнтэй адил 70 хувь хөнгөлдөг 30 хувиа төлдөг болох байх.
Friday, August 17, 2012
Сэми, мими
Японоор сэми Солонгосоор мими гэдэг энэ амьтны муухай дуутай муухай царайтайг яанаа. Модон дээр амьдардаг нисдэг энэ том шавьж ямар азаар манай оронд байдаггүй юм. Дүр төрхийг нь жаахан сийрүүлбээс голио жоом хоёрын дундаас төрж болохуйц гэх юмуу. Эсвэл асар том дэнгийн эрвээхэй жоом хоёрын дундаас л иймэрхүү амьтан гарч магадгүй. Модны хажуугаар явах үед чих дүлийртэл орилолдож байгаа юм даа. Нэг тийм ий-уу ий-уу гэсэн хахирган муухай дуутай, хамгийн гол нь чанга гэж жигтэйхэн. Өчигдөр цонхны торны цаад талд нэг ирээд суучихсан байхаар нь ёстой эм хүнээс гарамгүй зориг гарган ойртон очиж зургийг нь дарсан юм.
| Хүний гартай харьцуулахад ямар том байгааг нь харж байгаа биз дээ. |
Ер нь халуун орны хорхой шавьжны муухай бас томыг яанаа. Энэ амьтан гэдэс нь хувхай цагаан мөртлөө далавч нь улаан хүрэн өнгөтэй. Учиргүй ялаа шиг олуулаа энд тэндгүй нисэлдээд байхгүй ч гэсэн харанхуйд хааяа гэрлийн хажууд ганц нэг төөрсөн нөхдүүд нисч ирнээ. Тэгэнгүүт эгч бол мангас үзсэн юм шиг орилж зугтаагаад л хүн амьтныг цочоогоод л.
Friday, July 13, 2012
Илтгэх урлаг
Манайхаар бол илтгэх урлаг гэдэг чинь индэр дээр гарч байгаад хүмүүсийг уяртал ярихыг хэлээд байх шиг байгаамаа. Сайн powerpoint файл бэлдээд сайхан пресентаци тавихыг чинь одоо ямар чадвар гэх вэ?
Олон үндэстнүүдийн пресентаци тавихыг харжээ байхад энэ япончууд арай л илүү байна. Бэлдсэн файл майл, график тоо үзүүлэлтээ яаж харуулах, цэгцтэй, хугацаандаа ярих эд нар бол ярих юм байхгүй. Нэг онцлог нь бүүр их алдартай том эрдэмтэн мундаг профессор л биш бол барагтай бол пресентаци дундуураа сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэхгүй.
Ер нь эдний амьдралд энэ "happyou suru" их чухал байр суурь эзэлдэг юм шиг байгаа юм. Ажил албан дээр гараад ч гэсэн.
Охин нэг өдөр нээлттэй хичээлтэй очоорой гээд. Очсон чинь тэдний ангийнхан зурсан зургаа тайлбарлаж пресентаци хийж байна. Багш нь зургуудийг нь проектроор самбар дээр гаргаад хүүхдүүд 1 минутын дотор өгөгдсөн асуултын дагуу зургаа тайлбарлаж ярьж байгаа юм. Миний ойлгосноор эхлээд өөрийн нэр зургийнхаа нэр, дараа нь юу зурснаа энэ юм нь хаана байдаг өөртэй нь ямар хамаатай болохыг тайлбарлаад байх шиг байна лээ. Хүүхдүүд нь яасан ч өөртөө итгэлтэй зоригтой сайхан ярьцгаадаг юм. Тэр олон эцэг эхийн өмнө гараад сандарч тэвдэж ярих юмаа мартаж байгаа ч юмуу тиймэрхүү хүүхэд огт харагдсангүй. Ганц манай охин л хэлний бэрхшээлээс болж гацаж түгдэрч түүнээсээ болж жаахан сандарсан.
Дараа нь бодож ээ байхад энэ японууд пресентацидаа ийм сайн байдаг нь бүүр багаас нь ингээд бэлдчихээр аргагүй шүү дээ. Манай дунд сургууль их дээд сургуулиуд бүүр ялангуяа, энэ пресентаци тавихыг програмдаа нилээн сайн оруулж өгөөсэй. Хүүхэд багаасаа аятайхан powerpoint бэлдээд олны өмнө аятайхан юм яриад сурч байвал.
Олон үндэстнүүдийн пресентаци тавихыг харжээ байхад энэ япончууд арай л илүү байна. Бэлдсэн файл майл, график тоо үзүүлэлтээ яаж харуулах, цэгцтэй, хугацаандаа ярих эд нар бол ярих юм байхгүй. Нэг онцлог нь бүүр их алдартай том эрдэмтэн мундаг профессор л биш бол барагтай бол пресентаци дундуураа сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэхгүй.
Ер нь эдний амьдралд энэ "happyou suru" их чухал байр суурь эзэлдэг юм шиг байгаа юм. Ажил албан дээр гараад ч гэсэн.
Охин нэг өдөр нээлттэй хичээлтэй очоорой гээд. Очсон чинь тэдний ангийнхан зурсан зургаа тайлбарлаж пресентаци хийж байна. Багш нь зургуудийг нь проектроор самбар дээр гаргаад хүүхдүүд 1 минутын дотор өгөгдсөн асуултын дагуу зургаа тайлбарлаж ярьж байгаа юм. Миний ойлгосноор эхлээд өөрийн нэр зургийнхаа нэр, дараа нь юу зурснаа энэ юм нь хаана байдаг өөртэй нь ямар хамаатай болохыг тайлбарлаад байх шиг байна лээ. Хүүхдүүд нь яасан ч өөртөө итгэлтэй зоригтой сайхан ярьцгаадаг юм. Тэр олон эцэг эхийн өмнө гараад сандарч тэвдэж ярих юмаа мартаж байгаа ч юмуу тиймэрхүү хүүхэд огт харагдсангүй. Ганц манай охин л хэлний бэрхшээлээс болж гацаж түгдэрч түүнээсээ болж жаахан сандарсан.
Дараа нь бодож ээ байхад энэ японууд пресентацидаа ийм сайн байдаг нь бүүр багаас нь ингээд бэлдчихээр аргагүй шүү дээ. Манай дунд сургууль их дээд сургуулиуд бүүр ялангуяа, энэ пресентаци тавихыг програмдаа нилээн сайн оруулж өгөөсэй. Хүүхэд багаасаа аятайхан powerpoint бэлдээд олны өмнө аятайхан юм яриад сурч байвал.
Thursday, July 12, 2012
400 минутын дараа таны ээлж
Disney Sea Park-д шинэ тоглоом нээгджээ Toy Story Mania. Нээлт болоод ч тэрүү хүн ихтэй байсан юм байх. Тоглоё гэвэл та 400 минут буюу 6 цаг 40 минут оочерлох нь дээ.
Энэ уг нь Дисней Seapark нь ч гэсэн ер нь энэ Диснейлэнд аймаар оочертой байдаг гэсээн. Хар халуунд гадаа дугаарлах шиг хэцүү юм байхгүй биз дээ. Одоо хүүхдүүдийн зуны амралт эхлээд тийшээ зүглэлтгүй болж байгаа юм байна даа. Хэзээ явбал зүгээр юм бол доо.
Хавар эрт, эсвэл намар 10 сар мард явбал зүгээр юмуу. Зөндөө мөнгө төлж орчоод өдөржин оочерлож байж хоёр гуравхан тоглоом дээр суувал хэцүү юм даа тээ.
Энэ уг нь Дисней Seapark нь ч гэсэн ер нь энэ Диснейлэнд аймаар оочертой байдаг гэсээн. Хар халуунд гадаа дугаарлах шиг хэцүү юм байхгүй биз дээ. Одоо хүүхдүүдийн зуны амралт эхлээд тийшээ зүглэлтгүй болж байгаа юм байна даа. Хэзээ явбал зүгээр юм бол доо.
Хавар эрт, эсвэл намар 10 сар мард явбал зүгээр юмуу. Зөндөө мөнгө төлж орчоод өдөржин оочерлож байж хоёр гуравхан тоглоом дээр суувал хэцүү юм даа тээ.
Ажлын байр
Хүн ам ихтэй улс оронд хүмүүсээ яаж ажилтай байлгах вэ гэж толгойн өвчин байнаа. Ажил хийж байж л тэр хүн татвараа төлнө, орлоготой болж худалдан авалт хийж зах зээлээ дэмжинэ, гэр бүлтэй болж хүн амаа өсгөнө.
Япончууд ажлын байрыг гаргаж чадаж байнаа чадаж байна. Цаг агаарын мэдээг 2 хүн тайлбарлаж байна. ТВ нэвтрүүлгийг доод тал нь 2 хүн хөтөлнө, цаашилбал бүр 10-уулаа ч хөтөлнө. Өглөөний мэдээг хөтлөгч хоёр хүн ерөнхий мэдээ уншихаас гадна онцгой мэдээ болгоныг нэг нэг хүн гарч ирж уншина, аан тийм цаг агаарын мэдээг студид тайлбарлаж байгаа 2 хүнээс гадна Токио хотын төвөөс газар дээрээ одоо ийм байнаа гэж хэлдэг бас нэг хүүхэн байх жишээтэй.
Жишээ нь, нэг гал гарлаа гэхэд хэдэн гал командын машин, хэдэн түргэн бүр хичнээн ч цагдаа ирээд байгаа юм бүү мэдээ. Манай гудамжны өнцөг дээр гал л гарсан бололтой, утаа май ч харагдсангүй. Гэхдээ 4 гал командын машин, 2 түргэний тэрэг, 3 цагдаагийн машин ирчихсэн багахан шиг аврах ажиллагаа шиг юм болж байгаа юм чинь.
Ажлын байрыг бий болгож чадаж байна шд. Хүмүүс нь ч ажлаа ямар үнэнч, чин сэтгэлээсээ ч хийдэг юм.
Япончууд ажлын байрыг гаргаж чадаж байнаа чадаж байна. Цаг агаарын мэдээг 2 хүн тайлбарлаж байна. ТВ нэвтрүүлгийг доод тал нь 2 хүн хөтөлнө, цаашилбал бүр 10-уулаа ч хөтөлнө. Өглөөний мэдээг хөтлөгч хоёр хүн ерөнхий мэдээ уншихаас гадна онцгой мэдээ болгоныг нэг нэг хүн гарч ирж уншина, аан тийм цаг агаарын мэдээг студид тайлбарлаж байгаа 2 хүнээс гадна Токио хотын төвөөс газар дээрээ одоо ийм байнаа гэж хэлдэг бас нэг хүүхэн байх жишээтэй.
Жишээ нь, нэг гал гарлаа гэхэд хэдэн гал командын машин, хэдэн түргэн бүр хичнээн ч цагдаа ирээд байгаа юм бүү мэдээ. Манай гудамжны өнцөг дээр гал л гарсан бололтой, утаа май ч харагдсангүй. Гэхдээ 4 гал командын машин, 2 түргэний тэрэг, 3 цагдаагийн машин ирчихсэн багахан шиг аврах ажиллагаа шиг юм болж байгаа юм чинь.
Ажлын байрыг бий болгож чадаж байна шд. Хүмүүс нь ч ажлаа ямар үнэнч, чин сэтгэлээсээ ч хийдэг юм.
Monday, July 9, 2012
За бодож үзье
Япончууд чинь ямарваа юмыг асар эртнээс төлөвлөж байж хийдэг хүмүүс шүү дээ. Манайхан шиг цагийг нь тулгаад шийдэхгүй. Жишээ нь, бид зун амралтаа аваад хаашаа явахаа шийдэхдээ заа эртдээ л гэхэд цагаан сарын дараа л шийддэг биз дээ. Тэрнээс өмнө бол "Өө тийшээ л явах санаатай байна шд, болох нь уу үгүй юу. Тэр үед юу болох нь уу" гэх маягийн юм л ярьж суудаг. Харин япончууд амралтаараа ийш тийшээ явахаа бүтэн жилийн өмнөөс аягүй бол хэдэн жилийн өмнөөс төлөвлөчихсөн байдаг.
Ингэлээ л дээ. Лабын нарийн бичиг авгайг зун амралтаараа Монгол яваач гэсэн чинь "Өө чиний саналд их баярлалаа. Гэхдээ бид энэ жил Япон дотроо явахаар төлөвлөчихсөн байгаа. Ирэх жил Хавай явахаар болсон, тэрний дараа жил Тайланд явах гэж байгаа, Монголыг тэгэж байгаад төлөвлөгөөндөө оруулнаа, чи надад сайн мэдээлэл өгөөрэй" гэх жишээний. Бас нэг таньдаг Япон авгай байдаг юм, түүнд хэлсэн чинь "Би энэ жил Вьетнам явна, дараа жил бас өөр нэг тийшээ явна гээд төлөвлөчихсөн тэгэхээр чадахгүй, хэдэн жилийн дараа бодож байж болъё" гэх. Энэ авгай бараг 70 хүрч байгаа байхаа. Тэгээд хэдэн жилийн дараа хэдтэйдээ явах гээд байгаа юм, тэрний оронд ирэх зун сайн судалж байгаад тэр өөр газар луу яваад ирснийхээ дараа 7 хоног ухасхийчээд ирэхэд болохгүй гэх газаргүй л санагдаад байгаа юм.
Профессортоо бас амралтаараа гэр бүлээрээ манай улс руу аялаарай гэсэн чинь "За бодож үзье, тэтгэвэртээ гарсан хойноо очих улсынхаа жагсаалтанд оруулчихая" гэнээ. Гэтэл манай багш 20 жилийн дараа тэтгэвэртээ гарах хүн шүү дээ. Тэгээд бас ажлаар байнга л ийш тийшээ гадаад руу хэдэн хоногоор явчихдаг хүн, гадагшаа явах бол уг нь гараад дэлгүүр орохын л дайтай. Цалин мөнгө нь ч гэсэн Монголд ганц 7 хонох дайны зардал юман чинээнд бодогдохооргүй л хангалуун байх. Гэсэн ч үгүй юмаа. Эд нар иймэрхүү шийдвэрийг тийм амар гаргахгүй. Би бодохдоо энэ жил явж амжихгүй нь ойлгомжтой, ирэх жил бол боломжийн байх гэсэн үгүй байгаа байхгүй юу.
Би байсан бол мөнгө нь зав нь байвал хаашаа ч хамаагүй сарын дотор төлөвлөөд л 7 хоног гялалзчихаад ирнэ дээ.
Ингэлээ л дээ. Лабын нарийн бичиг авгайг зун амралтаараа Монгол яваач гэсэн чинь "Өө чиний саналд их баярлалаа. Гэхдээ бид энэ жил Япон дотроо явахаар төлөвлөчихсөн байгаа. Ирэх жил Хавай явахаар болсон, тэрний дараа жил Тайланд явах гэж байгаа, Монголыг тэгэж байгаад төлөвлөгөөндөө оруулнаа, чи надад сайн мэдээлэл өгөөрэй" гэх жишээний. Бас нэг таньдаг Япон авгай байдаг юм, түүнд хэлсэн чинь "Би энэ жил Вьетнам явна, дараа жил бас өөр нэг тийшээ явна гээд төлөвлөчихсөн тэгэхээр чадахгүй, хэдэн жилийн дараа бодож байж болъё" гэх. Энэ авгай бараг 70 хүрч байгаа байхаа. Тэгээд хэдэн жилийн дараа хэдтэйдээ явах гээд байгаа юм, тэрний оронд ирэх зун сайн судалж байгаад тэр өөр газар луу яваад ирснийхээ дараа 7 хоног ухасхийчээд ирэхэд болохгүй гэх газаргүй л санагдаад байгаа юм.
Профессортоо бас амралтаараа гэр бүлээрээ манай улс руу аялаарай гэсэн чинь "За бодож үзье, тэтгэвэртээ гарсан хойноо очих улсынхаа жагсаалтанд оруулчихая" гэнээ. Гэтэл манай багш 20 жилийн дараа тэтгэвэртээ гарах хүн шүү дээ. Тэгээд бас ажлаар байнга л ийш тийшээ гадаад руу хэдэн хоногоор явчихдаг хүн, гадагшаа явах бол уг нь гараад дэлгүүр орохын л дайтай. Цалин мөнгө нь ч гэсэн Монголд ганц 7 хонох дайны зардал юман чинээнд бодогдохооргүй л хангалуун байх. Гэсэн ч үгүй юмаа. Эд нар иймэрхүү шийдвэрийг тийм амар гаргахгүй. Би бодохдоо энэ жил явж амжихгүй нь ойлгомжтой, ирэх жил бол боломжийн байх гэсэн үгүй байгаа байхгүй юу.
Би байсан бол мөнгө нь зав нь байвал хаашаа ч хамаагүй сарын дотор төлөвлөөд л 7 хоног гялалзчихаад ирнэ дээ.
Thursday, July 5, 2012
Эзэнгүй газар
Нэг япон оюутан тэгнэ ээ. "Би Монгол явж томоо эзэнгүй газар үзмээр байна. Тийм газар байдаг гэсэн тээ? Зөндөө удаан яваад байхад хэн ч байхгүй?"
-Хн, тийм газар хотоос гараад л байгаа. Чи хүссэнээрээ үзэж харж явж бүр төөрч болно. Нэг төөрвөл 3 хоног айл олохгүй явах ч юу ч биш, үхэж ч болно.
-Пөөх бүтэн 3 хоног яваад байгаа мөртлөө хэн ч тааралдахгүй юмуу?
Би түүнд газрын зураг харуулж байгаад Монгол нь Японоос 4 дахин том газар нутагтай мөртлөө 40 дахин цөөн хүн амтай, тэгэхээр хүнтэй тааралдахгүй 3 хоног явах магадлал яагаад ийм их байгааг тайлбарлаж өгөв. Эд нар чинь хотууд нь залгаа ялгагдахгүй, хөдөө нь ч гэсэн дүүрэн тариан талбай ядаж л хэдэн байшин байдаг болохоор өчнөөн хоног яваад яваад ганц ч хүний бараа хардаггүй газар нутгийг гайхах нь аргагүй л дээ. Гэхдээ энэ оюутан Японоосоо гарч үзээгүй хүүхэд байсан байхаа даа.
Миний эх орон ч сайхан шүү. Хөдөө жуулчидтай явж байхад өөрийн эрхгүй бахархаад омогшоод байдаг юм.
-Хн, тийм газар хотоос гараад л байгаа. Чи хүссэнээрээ үзэж харж явж бүр төөрч болно. Нэг төөрвөл 3 хоног айл олохгүй явах ч юу ч биш, үхэж ч болно.
-Пөөх бүтэн 3 хоног яваад байгаа мөртлөө хэн ч тааралдахгүй юмуу?
Би түүнд газрын зураг харуулж байгаад Монгол нь Японоос 4 дахин том газар нутагтай мөртлөө 40 дахин цөөн хүн амтай, тэгэхээр хүнтэй тааралдахгүй 3 хоног явах магадлал яагаад ийм их байгааг тайлбарлаж өгөв. Эд нар чинь хотууд нь залгаа ялгагдахгүй, хөдөө нь ч гэсэн дүүрэн тариан талбай ядаж л хэдэн байшин байдаг болохоор өчнөөн хоног яваад яваад ганц ч хүний бараа хардаггүй газар нутгийг гайхах нь аргагүй л дээ. Гэхдээ энэ оюутан Японоосоо гарч үзээгүй хүүхэд байсан байхаа даа.
Миний эх орон ч сайхан шүү. Хөдөө жуулчидтай явж байхад өөрийн эрхгүй бахархаад омогшоод байдаг юм.
Wednesday, July 4, 2012
Японы нохойн дэлгүүр
Япон нохой муур ихтэй гэж хэлж байсан билүү.
Японы хооллох заншил
Энэ япончууд их айхтар хүмүүс ээ. Урт насалдаг нь идэж ууж байгаатай нь бас амьдралын хэв маягтай нь холбоотой болов уу гэж боддог юм. Мэдээж л дээ. Япон хоол унданд их онцлог байнаа.
1. Лаазалсан нөөшилсөн хүнс хэрэглэдэггүй.
Манай УБ-ын супермаркет дэлгүүрүүдээр хамгийн их байдаг юм юу билээ. Шилтэй өргөст хэмх, дарсан ногоо Дунайский, шилтэй компотнууд гээд л. Япон дэлгүүрт ийм бараа байхгүй шүү дээ. Хайж хайж гадаадын импортын барааны тасаг дээрээс шилтэй өгөрций /ингээд биччихэе амар юм/ олж ганц удаа нийслэл салат хийсэн шүү. Тэгээд тэр нь ядаж байхад их үнэтэй гээч. Тэгэхээр эд нар тийм шилтэй лаазтай дарсан ногоо огт хэрэглэхгүй. Удаан хадгалах зориулалттай хүнснээс аль болох зайлсхийнэ.
2. Шинэ ногоо, ногоон ногоо
Газар зүй цаг агаарын онцлогоос болоод ногоо төрөл бүрээрээ сайн ургах юм л даа. Тэгээд өдөр тутмын хоолондоо дандаа шинэ ногоо, ногоо ногоодоо ногоон өнгөтэй навчлаг ногоо их иднэ. Байцааг чинь нарийхаан зорж хэрчээд ямаа шиг л иднэ шүү дээ. Махан хоолонд ийм байцаа хачирт нь их иднэ. Дангаар нь идээд байгаан биш л дээ сайхан сайхан амтлагч соуснууд төрөл бүрээрээ.
3. Амттан - Бага порц
Анх японд ирчихээд тортыг нь хараад сэтгэлээр унаж үхэх шахаж билээ хахаха. Хүүхдийн тоглоом шиг жижигхээн торт аймаар үнэтэй. Тэгсэн энэ чинь их учир жанцантай. Яахав хийдэг түүхий эд нь үнэтэй байдаг байх л даа. Гэхдээ таргалуулдаг илчлэг ихтэй мөртлөө хүний биед хэрэгтэй юм багатай торт мэтийн амттан бага порцтой байлаа гээд муу юм огт байхгүй. Хүмүүс нь ч энэ бага порцондоо сэтгэл ханачихсан. Уг нь япон торт их гоё амттай, нялуун биш ш дээ, хэдийг л бол хэдийг нэг суудал дээр цааш нь харуулчихмаар. Монголд торт идэхээр үсрээд 2 зүсэм идээд шууд бялууртана. Эндэхийн шоколад печень чихэр эд нар чинь хачин бага хэмжээтэй ш дээ. Манай нөгөө Alpen Gold шоколад чинь энд мангар том харагдаж байгаа юм чинь. Жич: Монголоос нэг Alpen Gold шоколад хүн явуулаад. Баярлаад идсэн чинь шавар идээд байх шиг санагдсан шүү. Манайд орж ирж байгаа хүнсний бүтээгдэхүүнүүд хэддүгээр зэрэглэлийн ямар түүхий эдээр хийдэг юм дээ чааваас.
4. Загас
За далайгаас гарч ирж байгаа амьтай голтой болгоныг л иднэ дээ. Загас бол мэдээж энд хонины мах. Шарсан чанасан түүхий зүүхийгээр нь төрөл зүйл бүрээр нь идэхийг үзүүлнэ дээ.
5. Бага бага олон төрөл
Нэг удаа хооллохдоо олон янзын зүйлээс бага багаар идэж байгаан. Нэг хоол гэхэд жижигхэн аягатай шөл, нэг аяга будаа, хачир ногоо, шарсан загас гэх маягийн бүтэцтэй. Хүнд хэрэгтэй бүхнээс жаахан жаахан оруулчихсан. Манай монгол хоол шиг нэг том аягаар дүүрэн хийж аваад сууна гэсэн ойлголт байхгүй.
6. Эрүүл ахуй
Хамгийн нэгдүгээрт эрүүл ахуй, чанар стандарт, хариуцлага. Дэлгүүрт нь хугацаа нь дууссан бараа зарна гэдэг ойлголт байхгүй. Талх байлаа өнөөдөр хугацаа нь дуусах бол орой хямдрууллаа, дэлгүүр хаалаа тэр талхнууд дахиж хэзээ ч үзэгдэхгүй. Та дэлгүүрийн лангуун дээрээс өчигдөр хугацаа нь дуусчихсан талх өндөг сүү бэнто хэзээ ч олж харахгүй. Эд нар чинь бэнто гээд бэлэн хийчихсэн хоолнууд их авч иддэг, тэр нь хаа сайгүй байнаа, гэхдээ хугацаа бол хугацаа өнөөдөр өглөө ирсэн хоолнууд орой гэхэд л дуусвал дуусаад үлдсэн нь зайлуулагдах ёстой, маргааш нь шинээр ирнэ. Хүнсний үйлдвэрт нь гэхэд ажилчид нь сансарт нисэх гэж байгаа юм шиг бүх юмаа далдалсан зөвхөн нүдээ л гаргасан хувцастай ажиллана. Хийж байгаа хоол хүнсэнд нь бохир орохоос хамгаалахдаа амиа өгөхөөс буцахгүй шүү дээ. Ийм л хариуцлагатай байна.
Ингэж хооллож ундалж байгаа хүмүүс нь эрүүл саруул урт удаан наслахаас ч яахав дээ.
1. Лаазалсан нөөшилсөн хүнс хэрэглэдэггүй.
Манай УБ-ын супермаркет дэлгүүрүүдээр хамгийн их байдаг юм юу билээ. Шилтэй өргөст хэмх, дарсан ногоо Дунайский, шилтэй компотнууд гээд л. Япон дэлгүүрт ийм бараа байхгүй шүү дээ. Хайж хайж гадаадын импортын барааны тасаг дээрээс шилтэй өгөрций /ингээд биччихэе амар юм/ олж ганц удаа нийслэл салат хийсэн шүү. Тэгээд тэр нь ядаж байхад их үнэтэй гээч. Тэгэхээр эд нар тийм шилтэй лаазтай дарсан ногоо огт хэрэглэхгүй. Удаан хадгалах зориулалттай хүнснээс аль болох зайлсхийнэ.
2. Шинэ ногоо, ногоон ногоо
Газар зүй цаг агаарын онцлогоос болоод ногоо төрөл бүрээрээ сайн ургах юм л даа. Тэгээд өдөр тутмын хоолондоо дандаа шинэ ногоо, ногоо ногоодоо ногоон өнгөтэй навчлаг ногоо их иднэ. Байцааг чинь нарийхаан зорж хэрчээд ямаа шиг л иднэ шүү дээ. Махан хоолонд ийм байцаа хачирт нь их иднэ. Дангаар нь идээд байгаан биш л дээ сайхан сайхан амтлагч соуснууд төрөл бүрээрээ.
3. Амттан - Бага порц
Анх японд ирчихээд тортыг нь хараад сэтгэлээр унаж үхэх шахаж билээ хахаха. Хүүхдийн тоглоом шиг жижигхээн торт аймаар үнэтэй. Тэгсэн энэ чинь их учир жанцантай. Яахав хийдэг түүхий эд нь үнэтэй байдаг байх л даа. Гэхдээ таргалуулдаг илчлэг ихтэй мөртлөө хүний биед хэрэгтэй юм багатай торт мэтийн амттан бага порцтой байлаа гээд муу юм огт байхгүй. Хүмүүс нь ч энэ бага порцондоо сэтгэл ханачихсан. Уг нь япон торт их гоё амттай, нялуун биш ш дээ, хэдийг л бол хэдийг нэг суудал дээр цааш нь харуулчихмаар. Монголд торт идэхээр үсрээд 2 зүсэм идээд шууд бялууртана. Эндэхийн шоколад печень чихэр эд нар чинь хачин бага хэмжээтэй ш дээ. Манай нөгөө Alpen Gold шоколад чинь энд мангар том харагдаж байгаа юм чинь. Жич: Монголоос нэг Alpen Gold шоколад хүн явуулаад. Баярлаад идсэн чинь шавар идээд байх шиг санагдсан шүү. Манайд орж ирж байгаа хүнсний бүтээгдэхүүнүүд хэддүгээр зэрэглэлийн ямар түүхий эдээр хийдэг юм дээ чааваас.
4. Загас
За далайгаас гарч ирж байгаа амьтай голтой болгоныг л иднэ дээ. Загас бол мэдээж энд хонины мах. Шарсан чанасан түүхий зүүхийгээр нь төрөл зүйл бүрээр нь идэхийг үзүүлнэ дээ.
5. Бага бага олон төрөл
Нэг удаа хооллохдоо олон янзын зүйлээс бага багаар идэж байгаан. Нэг хоол гэхэд жижигхэн аягатай шөл, нэг аяга будаа, хачир ногоо, шарсан загас гэх маягийн бүтэцтэй. Хүнд хэрэгтэй бүхнээс жаахан жаахан оруулчихсан. Манай монгол хоол шиг нэг том аягаар дүүрэн хийж аваад сууна гэсэн ойлголт байхгүй.
6. Эрүүл ахуй
Хамгийн нэгдүгээрт эрүүл ахуй, чанар стандарт, хариуцлага. Дэлгүүрт нь хугацаа нь дууссан бараа зарна гэдэг ойлголт байхгүй. Талх байлаа өнөөдөр хугацаа нь дуусах бол орой хямдрууллаа, дэлгүүр хаалаа тэр талхнууд дахиж хэзээ ч үзэгдэхгүй. Та дэлгүүрийн лангуун дээрээс өчигдөр хугацаа нь дуусчихсан талх өндөг сүү бэнто хэзээ ч олж харахгүй. Эд нар чинь бэнто гээд бэлэн хийчихсэн хоолнууд их авч иддэг, тэр нь хаа сайгүй байнаа, гэхдээ хугацаа бол хугацаа өнөөдөр өглөө ирсэн хоолнууд орой гэхэд л дуусвал дуусаад үлдсэн нь зайлуулагдах ёстой, маргааш нь шинээр ирнэ. Хүнсний үйлдвэрт нь гэхэд ажилчид нь сансарт нисэх гэж байгаа юм шиг бүх юмаа далдалсан зөвхөн нүдээ л гаргасан хувцастай ажиллана. Хийж байгаа хоол хүнсэнд нь бохир орохоос хамгаалахдаа амиа өгөхөөс буцахгүй шүү дээ. Ийм л хариуцлагатай байна.
Ингэж хооллож ундалж байгаа хүмүүс нь эрүүл саруул урт удаан наслахаас ч яахав дээ.
Friday, June 29, 2012
Одоо болтол дүн гараагүй ч гэх шиг
Өдрийн 12 цаг болж байхад одоо болтол дүн гараагүй ч гэх шиг. Энэ СЕХ болиосой. МАН руу утасдаал одоо яахуу навс ялагдчихлаа шдээ гадаа хүмүүс дүн хүлээгээд байна, үүнээс удаан байлгаад байж болохгүйнээ та нар хурдан юм хумаа хийж дуусч байна уу гээд байгаа юм байх даа. Тэнэг хүн гэж боддог юм байх даа ард түмнийг. Автомат машины дүнг нийлүүлээд тооны машинаар бодчиход тийм олон цаг хэрэг болдог юм байх даа. Эсвэл хэсгийн хороонууд нь хороо шургуулаад мэдээгээ өгөхгүй хүлээлгээд "байж бай байж бай бид нар юмаа хийчээд МАН ялсан мэдээ өгнө наанаа аргалж бай" гээд байгаа юм байх даа. Уур хүрч эхэлж байна шүү. МАН ялсан мэдээ гараад ирвэл ер гайхахгүй болоод байна. Үгүй ер нь хэзээ байтлаа урьд орой нь 8 цагт дууссан сонгуулийн дүн маргааш өдөр 12 цаг болчоод байхад гардаггүй байсын бээ. Юм шургуулаад байгаа нь ойлгомжтой юм шүү.
Thursday, June 14, 2012
Land Cruiser - 200
Энэ машиныг Японд ирснээсээ хойш өнөөдөр анх удаа л харлаа. Улаанбаатарт бараг форм болсон энэ том жийпийг үйлдвэрлэдэг улсад нь 8 сарын турш ганц ч хараагүй байна шүү.
Энэ Япончууд чинь тийм том машин унахгүй шүү дээ. Хамгийн жижигхэн, шатахуун бага зарцуулдаг машин унана. Байгаль орчны асуудлаас гадна татвар асар өндөр. Хэрвээ шатахуун их зарцуулдаг утаа их гаргадаг машин бол асар өндөр татвар төлнө. Гадаад машин бас их өндөр татвартай. Гэсэн мөртлөө BMW, Audi, Benz, Volkswagen, Chrysler эд нарын гэр бүлийн юмуу жижиг тэргүүд зөндөө явна. Том жийп бол нүдний гэм. Телевизээр нь хүртэл шатахуун хамгийн бага зарцуулдаг эсвэл жижигхэн эсвэл бүр цахилгаан машин гэж л рекламдана. Одоо энд 100 хувь цахилгаан машин их моодонд орж байгаа.
Хааяа нэг Prado юмуу Pajero харвал уулзалгүй удсан хамаатнаа харсан мэт нүдэнд танил гэж жигтэйхэн. Монголд дүүрэн байдаг Hammer Porsche Land Cruiser гэх мэт бензин их зарцуулдаг том оврын жийпийг би энд ирснээсээ хойш огт хараагүй гэж дээр хэлсэн. Харин Токио хотын төвөөр бол асар үнэтэй алдартай брэндийн седан зөндөө тааралдахаас жийп ховор доо. Тэгээд л өнөөдөр 200 харчихаад нүд орой дээрээ гараад байхав.
P.S. Дашрамд нэг юм хэлмээр санагдчихлаа. Манай сургуулийн багш профессорууд чинь ийш тийшээ маш олон оронд төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, хурал зөвлөгөөн гээд байнга явдаг хүмүүс байна биз дээ. Тэгсэн нэг профессор "Баян хөгжингүй орнууд ялангуяа Европын орнуудад очоод засгийн газрын төлөөлөгчидтэй нь уулзахад төрийн албан хаагчид нь дугуйгаар эсвэл нийтийн тээврээр ажилдаа ирдэг туранхай хүмүүс байдаг. Ядуу буурай орны төрийн албан хаагчид нь том том бандгар жийпээр ажилдаа ирдэг том том гүзээтэй хүмүүс байдаг" гэж билээ.
Subscribe to:
Posts (Atom)



