Showing posts with label Мэдлэгт. Show all posts
Showing posts with label Мэдлэгт. Show all posts

Thursday, January 22, 2015

Гадаад суралцах, гадаадад сургуульд сурах

Яг энэ тухай өмнө нь бичсэн байгаа боловч хүмүүс сайн олж уншиг гээд дахиад оруулахаар шийдлээ.
Шинэ гарчигийг нь гүүглээр хамгийн их хайгддаг үгээр биччихлээ.

 

Хичээлээ хийгээчээ

/Wednesday, June 13, 2012/

Өөртөө хэлж байгаан. Маргааш би аймаар чухал пресентаци тавих ёстой юм, дор хаяж нэг цаг ярих ёстой, тэгэхээр чинь овоо хэдэн слайд бэлдэх хэрэгтэй еэ дээ. Тэгтэл эгч одоо юу хийж байна? Блог хэсээл сээгий үлдээсэн шиг өөрийн блогтоо хэрэгтэй хэрэггүй юм эрээчсэн шиг сууж байх юмаа. Болиосой хичээлээ хийгээсэй би. Маргааш яах гэж байгаа юм болоо. За яадгийн яадгийн, хэдэн үг холбочихоол гаръя.
Алимаа эгчийн блогийг хальт шагайсан чинь нэг юм бичмээр санагдаад гар загатнаад болдоггүй ээ. Гадаадад сурсан сурч байгаа хүмүүс бусдадаа туршлагаасаа хуваалцвал зүгээр юмуу гэж бодогдоод. Яахав дээ яаж гадаадад сурахаар ирчихээд байгаагаа өнгөтөөр ярьж өгвөл гоё юмуу гэж бодсон өөрийгөө зөвтгөх гээд л шалтаг хайгаад байгаан ккк. Би чинь өнгөтөөр ярих их дуртай шд мэднэ биз дээ.

Анх гадагшаа явах санаа 2009 онд төрсөн юмаа. Тэр үед би албан тушаал ахимаар санагдаад бяр чадал амтагдаад дур хүсэл оргилоод мэдрэл муудчихсан үе байсан юм шиг байгаан. Гэтэл гадаадад сургууль төгсөөгүй болохоор надад ямар ч шаанс байхгүй байв. 1-рт тэр ажилд өргөдөл өгсөн ч гадаадад сургууль төгссөн /graduate school/ хүмүүстэй өрсөлдөөд тэнцэх шаанс байхгүй, 2-рт тэр ажлыг авсан ч хийж чадна гэж өөртөө итгэхгүй байлаа. Учир нь би өөрийгөө мэдлэг боловсролын хувьд гадаадад сургууль төгссөн хүмүүсийн хажууд тун их голж байв. Ингээд гадагшаа сургуульд явах шийдвэрийг эргэлт буцалтгүй гаргаад нөхөртөө хэлж ойрын хугацаанд явбал гэр бүлээрээ явах бэлтгэлтэй байхыг сануулав. Нөхөр яахав дээ намайг тоглож байна гэж бодоо биз.

Monday, April 7, 2014

Theoldreader-ийг танилцуулж байна

Өнгөрсөн жил Google reader ажиллахаа байсан тул өөр сонголт хийхээс аргагүй болсон талаар та нарт хэлж байсан санагдана. Миний хувьд онлайн хэрэглэгчдээс санал болгосон сонголтуудаас The Old Reader /theoldreader.com/-г сонгосон бөгөөд хэрэглээд бараг жил болж байна уу даа. Тэгээд өөрийн санал бодлоо хуваалцахаар шийдлээ. Google reader-ээс өөрийн subscription-ээ шилжүүлээд шууд авчихсан тул аль нэг блог сайт орхигдох ямар ч асуудал байсангүй. Функцийн хувьд google reader-тэй адилхан, нэг их илүү дутуу юм байхгүй, хэрэглэхэд амар.
Энэ юу юм бэ гэж зарим хүмүүс асууж магадгүй. Та нар байнга уншдаг блог сайтууддаа шинэ бичлэг нэмэгдсэн эсэхийг яаж шалгаж уншдаг вэ. Тэр болгоны вэб хаягийг нь бичих байтугай ер нь ямар нэртэй блог сайт байсныг ч санадаггүй биз дээ. Тэгвэл иймэрхүү RSS feeder уншигчууд нь таны захиалсан /RSS subscription/ хэвлэлийг авчирч өгч байгаатай яг адил. Та яг сонин хэвлэл захиалж байгаа юм шиг "Би тийм тийм блогуудыг захиаллаа" гээд тохируулга хийнэ, сонин хэвлэлийн шинэ дугаар гарахад шуудангаас авчирч өгдөг шиг иймэрхүү уншигч нар шинэ бичлэг тавигдахад танд авчирч өгч байна гэсэн үг.

Friday, April 4, 2014

Ажилд орох зөвлөгөө

гэх юмуу өөрийн энэ хугацаанд олж мэдсэн туршлагаа хуваалцая гэж бодлоо.


1. Ажлын зар хайх
Ажлын зарыг хаанаас хайж болох тухай өмнөх постод бичсэн нь ойлгомжтой байгаа гэж бодож байна. Бас нэг юм хэлэхэд зөвхөн мэргэжилдээ хязгаарлагдах хэрэггүй. Жишээ нь, ня-бо хүн байлаа гэхэд заавал ня-бо хийнэ гээд л нябо-гийн ажил хайгаад байвал ажил хайх хүрээ чинь хязгаарлагдана. Гэтэл өөр зөндөө боломж байна, хангамжийн ажилтан хийж болж байна, санхүүгийн боловсрол олгодог газар нябогийн багш хийж болж байна, санхүүгийн зөвлөгөө өгдөг компанид зөвлөх хийж болж байна, аудитороор ажиллаж болж байна. Гэх мэтчилэн сонголт өргөжөөд явчихаж байгаа биз дээ. Манай улсын боловсон хүчний нэг онцлог нь их хөрвөх чадвартай байдаг нь давуу тал гэж би боддог юмаа. Учир нь олон хүн амтай газар бол яг нэг мэргэжлээр маш нарийн бэлтгэгдсэн зөвхөн тэр юмаа л хийж чаддаг хүмүүс байдаг бол бага хүн амтай газар нэг хүн олон ажил хийх чадвартай байхыг шаарддаг. Тиймээс ажил хайж байгаа хүмүүст хэлэхэд, яг таны мэргэжлийн ажил биш ч гэсэн төстэй өөр ажлуудын тавьж байгаа шаардлагыг уншиж үзэж байгаарай гэж зөвлөх байна.

Thursday, April 3, 2014

Ажил хайсан нь

Саяхан хүртэл би санаандаа хүрсэн ажил олж чадахгүй байгаадаа өөртөө гайхаж гутарч "Үгүй би ер нь яах гэж гадагшаа сургуульд явав аа. Энд зүгээр сайхан ажлаа хийгээд долларын цалингаа аваад сууж байхгүй яаваа" гэж хүртэл бодох үе гарлаа. 
Би ажил олж болох бүх мэдээлэл сувгийг ухаж CV-гээ байнга шинэчлэн олон олон ажилд apply-даж байсан. Гэхдээ яг миний мэргэжилтэй ойролцоо, яг миний хийхийг хүссэн ажил гарахгүй байсан юм. Тийм учраас огт өөр мэргэжлийн хүн материалаа өгөөд байгаа учир тухайн байгууллагаас намайг ярилцлаганд огт дуудахгүй байлаа. Аргагүй шүү дээ. Бизнесийн худалдааны хүн хэрэгтэй байнаа гээд байхад нэг инженер би оръё гээд материалаа өгөөд байвал огт авч хэлэлцэхгүй биз дээ тэр байгууллага чинь. Нэг тиймэрхүү л юм болоод байсан юм.


Бас энд тэндээс ямар ч ажлын санал хүлээж авахгүй байлаа. Яагаад гэвэл би өөрийгөө рекламдах, мэргэжлийн суваг чиглэлээрээ хүн амьтантай уулзахгүй тэрүүхэн тэндээ л эргэлдээд байсан юм билээ. 
Бас дээрээс нь яг эгзэгтэй үед би ирж таарчээ, учир нь эдийн засаг хямралд ороод гадаадын хөрөнгө оруулагчид үйл ажиллагаа зогсоох нь зогсоогоод гарч явах нь яваад түүнийг нь дагаад маш олон компани хаагдснаас болж захзээлд ажилгүй хүмүүс ихсээд, мөн мянганы хөгжлийн сангийн гэх мэт олон төслүүд дуусаад тэнд ажиллаж байсан хүмүүс бүгд ажилгүй болсон гэх мэт.

Wednesday, March 26, 2014

Хүүхдийн орчин

Хүүхэд өсч хүмүүжихэд орчин нь их нөлөөлж байнаа. Охин японд байхдаа "Одоо би том ангид орлоо, ахлах анги боллоо, илүү эрт босох хэрэгтэй, хичээлээ илүү сайн хийхгүй бол болохгүй, хөгжмөө улам сайн давтаж улам мундаг тоглодог болох хэрэгтэй байна" гэж ярьдаг байсан чинь энд ирээд монгол сургуульд ороод хэдхэн сар болсон чинь ингэж ярьдаг болчихжээ "Манай ангийнхан намайг ямар муухай цамц өмсчихсөн юм бэ гэсэн би энийг дахиж өмсөхгүй, манай ангийнхан бүгд iphone 5, samsung S4-тэй, намайг утасгүй юмуу гээд шоолоод байна, манай ангийн охин миний цамцыг жинхэнэ Zara мөн юмуу хулхи нь юм биш үү гээд байна, би 2 facebook account нээх хэрэгтэй байна, би чихээ цоолуулмаар байна манай ангийн охид бүгд цоолчихсон гоё гоё ээмэг зүүдэг" гэх мэтээр ярьдаг болчлоо. 
Японд хэзээ ч өмсөх хувцас, гадаад үзэмж, facebook internet, гар утас авах талаар ярьж байгаагүй зөвхөн хичээл хөгжим найзуудынхаа тухай ярьдаг байсан хүүхэд чинь одоо материаллаг эд зүйлсийн тухай ярьдаг болчихож. Японы бага сургуульд угаасаа гар утас авчрах, чихээ цоолох гэх мэтийг хориглодог болохоор амар ч юмуу. Монгол ангийнх нь хүүхдүүд гэж үнэтэй гар утас барьсан, өмсөх зүүхээр нэг нэгнээ ялгаварлаад байдаг бололтой юм. 
Сая март цэргийн баяр гэж юу болов оо. 4р ангийн хүүхдүүд зүгээр л бараа солилцооны өдөр болгочихсон байна шдээ. Цэргийн баяраар чи надад Лего тоглоом /тэр нь 80,000 төг/ авч өгвөл би яахав чамд мартаар үнэтэй бэлэг авч өгнө шүү гэж ангийнх нь банди хэлж байна гэнэ шүү. За энэ тухай дараа нь "Март Цэргийн баярын солиорол" гэдэг постоор дэлгэрэнгүй бичье.

Saturday, July 6, 2013

Би ч бас гаргамаар л байна шдээ

Энэ засгийн газар чинь бас юу гэнэ вэ? Хүүхэд гаргасан ээжүүдэд 2 жил мөнгө өгдөг болох гэж байгаа гэнэ үү? Сар бүр 80,000 төгрөг өгнө, бүр 3 дахь хүүхэд нь бол 120,000 өгнө гэж байх шив. Яг батлагдсан хууль ч биш л дээ. Эх сурвалж.

Monday, July 1, 2013

Байрны тухай хэдэн үг

Ойрд 8 хувийн зээл гарсан биш монгол улс маань байр орон сууцаар амьсгалж байх шив. Би бас яаж зүгээр суухав хэдэн үг нэмэрлээдхэе.
Зээлийн сургаар шинэ хуучин байрнууд бүгд хэлэлцсэн юм шиг үнээ нэмчихэж. Ёстой муухай юмаа. Манайхны нэг муухай зан энэ шүү дээ. Бие биенээ огт өрөвдөж хайрладаггүй, би л болж байвал болоо гэдэг муухай аминчхан үзэлтэй. За үнэ нь одоо дүүрч.

Thursday, June 27, 2013

Би тарган уу?

Дэлгүүр орж хувцас авдаг баатар болов оо. Би бол ер нь өөрийгөө их туранхай гэж боддог байхгүй юу жижигхэн ч биетэй, ер нь яс жижигтэй гэх юмуу. Монголд байхад хүмүүс намайг ямар туранхай юм цагаан хорхойтой юмуу гээд цаашлуулаад байдаг байсан юм. Миний жин ерөнхийдөө 50кг хавьцаа л байдаг юм. Тэгээд монголд чинь дандаа европ хувцасны размер хэрэглэдэг шдээ. 36,38,40,42,44,46 гээд л явж өгдөг. Тэр размераар би чинь 38 өмсдөг байхгүй юу. Өөрөөр хэлбэл мөрний хэмжээ 36-38 см орчим байна гэсэн үг. Тэгээд 38 гэдэг чинь монголд жижиг размертаа ордог байхгүй юу.
Тэгсэн чинь энд юу вэ. Нэг дэлгүүр орсон чинь размер нь 32-оос эхэлдэг юм даа. Би тийм размер байдгийг амьдралдаа ч хараагүй юм байна. Тэгээд үнэн инээдтэй. Хувцаснууд нь 32,34,36,38,40 гээд л болоо. Тэрнээс дээш размертай хувцас үзүүлэнд лав алга, худалдагчид нь хэлж байгаад цаанаас нь ухуулбал л юу юм гэхээс. Тэгэхээр би томоосоо дээрээсээ 2 дахь размер өмсөөд байгаа биз дээ энд бол. Ёо ёо ёо, юу гэсэн үг вэ бүдүүндээ ороод байгаа юм биш үү энд?
Кассанд оочерлож байхдаа япон хүүхнүүдийг ажиглалаа л даа. Тэд нарын биен дээр нэг грамм ч өөх алга. Зүгээр л яс тэгээд дээрээс нь булчин нөмөргөчиж. Сул цулцаганасан нэг булцгар ч мах өөх алга. Дээр хэлж байсан даа, хүүхэд гаргасан эмэгтэйчүүд нь ерөөсөө таргалж жин нэмдэггүй яг л жирийн эмэгтэйтэй адилхан биетэй байдаг гэж. Энэ дэлгүүрээр дүүрэн хүүхдээ энгэртээ тэвэрсэн түрсэн хөтөлсөн хүүхнүүд явж байгаан. Зүгээр л жирийн манай монголын 20 хэдтэй оюутан охидууд ах эгчийнхээ хүүхдийг түр тэврээд явж байгаа юм шиг л харагдаад байгаа юм чинь. Хүүхэд гаргалаа гээд бие хаад нь ямар ч өөрчлөлт алгаа. Тэгээд сургийг нь дуулаад байх нь ээ, энэ япон хүүхнүүд чинь хоолыг айхтар тааруулж тохируулж иддэг гэж байна шүү. Ногоо махны харьцааг бол ёстой айхтар барьдаг гэнэ. Тэгээд байнга гадуур гүйж харайж дасгал хийж алхаж усанд сэлж ямар нэг спортоор байнга хичээллэж байх юм. Таргалах, жин нэмэхээс үхтлээ айдаг улс шүү дээ. Тэгээд дэлхийд наслалтаараа тэргүүлээд байна.
Япон гэхээр учиргүй их цагаан будаа иддэг гэж хүмүүс боддог юм шиг байгаан. Яахав иднэ ээ иднэ, гэхдээ тийм их хэмжээгээр идэхгүй ш дээ. Жаахан будаа, шарсан загас, хачир ногоо гэх мэт яг будаа мах ногооны харьцааг айхтар тааруулсан /тэр нь үнэн калори багатай хоол байгаа байхгүй юу/ хоол хийж идэх юм. Манай хүн эмнэлэгт хэвтэхэд хагалгааны дараах хэд хоног хоолоо идэж чадахгүй, би очиж хоолыг нь иддэг байсан юм. Тэгэхэд л хоолны илчлэг зөв зохистой харьцааг ямар айхтар тааруулсан хоол өгдөг юм бэ гэж боддог байлаа.
Манай нөхөр их бүдүүн л дээ. Анх наашаа ирэхээсээ өмнө монголд байхдаа буяны юмаа хө гээд илүүдэл жиндээ ер санаа зовдоггүй байлаа. Тэгээд энд ирснээс хойш хүн амьтны туранхайг ч хараад өөрийгөө дэлгүүрт таарах хувцас олдохгүй байгааг ч бодоод, одоо бол байнга туръя гэж үглээстэй шүү дээ. Ямар сайндаа өчигдөр хоёр хүүхэдтэйгээ Facetime-аар ярьж байснаа "Аав нь турах гээд салад хийж идэж байгаа" гэсэн чинь манай 2, "Аав та битгий тураа. Тоторогийн гэдэс байхгүй бол бид 2 юугаар тоглох юм" гэсэн чинь манай хүн "Аав нь турахгүй бол та хоёртой удаан хамт байж чадахгүй шдээ. Бүдүүн хүн богинохон насалдаг байхгүй юу. Аав нь удаан насалмаар байна шдээ" гэж ярьчихсан сууж байх юм. Наашаа ирсэн нь сайн ч болсон юмуу. Хэрвээ японд ирээгүй байсан бол манай хүн хэзээ ч турах тухай бодохгүй байсан байхаа.
Ер нь энд дандаа туранхай хүмүүс харсаар байгаад нүд дасаж байх шиг байнаа. Одоо найзуудынхаа facebook-с олуулаа авахуулсан зураг харахаар эр эмгүй нэг их бөөрөнхий хүмүүс харагдаад байх юм. Манайхан их жингийн илүүдэлтэй болж байна шүү. Очиж байгаад ойр дотны хүмүүсийнхээ илүүдэл жинтэй тэмцэнэ ээ.

Thursday, June 6, 2013

Нөгөө гараад байгаа юм чинь

Энэ шүү дээ. Ямар муухай гэж бодноо. Нээрэн яг юмтай хүрэлцсэн хэсгээс эхэлж загатнадаг юм байна бодоод байсан чинь.

Маажингуут ингэж бэлцгэр бэлцгэр юм гарч ирчээд хэсэг хугацааны дараа алга болчдог юм. Чонон хөрвөс гэлүү. Ёо ёо ёо нэрийг нь сонссон чинь айдас хүрчихлээ. Огт салдаггүй насны өвчин гэж сонсож байсан юм байна. Эндэхийн арьсны эмнэлэг ороод нэг үзье даа. Эмчилж чадах нь уу.

Monday, April 1, 2013

Үлгэр унших зуурт

Оройд 2 хүүхдэдээ монгол ардын үлгэр домог уншиж өгч байгаа юм. Тэрхэн зуурт иймэрхүү яриа хөөрөө болоод авч байнаа. 
-Тэгээд Бэтгэлжин бор шувуу чонон дээр очоод "Чоно гуай та хар ямааг идээд өгөөч, хар ямаа харганыг идэж өгөхгүй байна, харгана миний хайртай бэтгийг хагалчих гээд байна" гээд уншиж байсан чинь хүү,
-Наадах чинь яасан муухай хор найруулдаг шувуу вэ. Бусдыг өөрийнх нь хүссэн юмыг хийж өгөхгүй болохоор алуулна, идүүлнэ гээд сүрдүүлээд байх юм. 
-За за өөр үлгэр уншия. 
Бас нэг үлгэр дээр "Нар дөнгөж мандаж байхад, навч дөнгөж дэлбээлж байхад, сүн далайг шалбааг байхад, сүмбэр уулыг дов байхад нэг үнэг чоно..." гээд явж байтал охин,
-Юун шууд үнэг чоно вэ. Дэлхий дөнгөж үүсч байсан юм бол эхлээд бактер үүсээд... гээд орилоод эхэллээ. Би 
-За шинжлэх ухаанаа дараа болъё. Би үлгэр уншиж байна. БИ ҮЛГЭР УНШИЖ БАЙНА гэж нухацтай нь аргагүй хэлж байж охиноо дуугүй болголоо шд.
Зарим үлгэр нээрээ хүүхдэд уншиж өгөхийн аргагүй аймаар харгис харгис юм гардаг юм байна лээ. Бүр зарим үлгэр дээр 2 эхнэртэй ч гэж байх шиг. Хүүхэд бол ойлгохооргүй юм зөндөө байна лээ шүү. 

Friday, March 15, 2013

Google reader ашиглалтаас гарах гэнэ

Би одоо уйлах уу яах вэ гэж бодоод сууж байна. Миний интернэт хэрэглээний бараг ихэнх хувийг google reader дангаараа эзэлдэг юмаа. Google-ийг ерөөсөө ойлгохгүй байна. Хаа байсан тэр Microsoft-ын Office-той өрсөлдөх юм гаргаж мангуурч байхаар зүгээр л энэ байгаа хэдээ сайн тордохгүй яагаад байгаа юм бол доо. Анхнаасаа тэгвэл яах гэж RSS subscriber хийж бусад online reader-үүдийг захзээлээс шахаж хаясан юм бэ. Тэгчихээд одоо тоглоомноос гарлаа ч гэх шиг, анхнаасаа энэ project унах нь тодорхой байсан ч гэх шиг, итгэж байгаагүй ч гэх шиг. Одоо тэгээд Google + -ийгээ facebook-тэй өрсөлдүүлэх гээд байгаа юмуу хаашаа юм. Хүмүүс цоо шинэ зүйлийг л сонирхон хүлээж авахаас биш нэг хэрэглэж дадсан зүйлээ яг адилхан зүйлээр сольдоггүй гэдгийг ойлгодоггүй юм байх даа. Хэн ч facebook-ээ Google+ээр солихгүй л байхгүй юу. Харин google reader, google maps, google search, gmail гэх мэт давтагдашгүй юмсаа л тордохгүй дээ. Online petition явагдаж байна гэсэн, тэнд нь нэгдэж орилж чарладаг юмуу яадаг юм.  Уурандаа өчигдөр google survey руу нь орж бүх бүтээгдэхүүнийг нь муу гэж санал өглөө хахаха. 7 сарын 31 гээд энэ reader маань чадхийнэ гэж байна даа. Тэгээд тэр өгөгдсөн Google Takeout гээч юмаар нь мэдээллээ хадгалж авлаа. Одоо яадаг юм билээ дээ. Google+д нь reader-н функц байгаа гэж найдая.
Та бүхэн мэдэх зүйл байвал хуваалцаарай. Google reader-г юугаар орлуулах вэ?

Tuesday, February 5, 2013

Нөхөж оруулав: Ажлын байран дахь бэлгийн дарамт


Сая мэдээ харж байсан чинь манай улсын нэг цэрэг цагдаагийн байгууллагад цол нэмэх явдалд эмэгтэй ажилчид их бэлгийн дарамтад өртдөг гэжээ. Тэгсэн доор нь нэг нөхөр худлаа байлгүй юу гэж доод тушаалын эмс хүүхнүүдтэй зууралдаж байдаг юм гэчиж. Би бол ийм дарамт ганц энэ газар биш хаа сайгүй байдаг л гэж бодож байна.
Би нэг хувийн компанид ажиллаж байхад манай төсөл дээр нэг хөөрхөн охин миний доор ажиллахаар ирсэн юм. Тэгсэн түүнийг манай нэг инженер ах өдсөөр байгаад өнөөх нь тэсэлгүй ажлаасаа гарсан шд. Тэр инженер ах угаасаа тийм донтой гар, гайгүй царайлаг залуухан охид хүүхнүүдийг эргүүлээд давхичдаг, хамгийн сонирхолтой нь хэн ч түүнд юу ч хэлж чаддаггүй байлаа. Өнөө охин надад зовлонгоо хэлээд "Энэ ах чинь намайг оройд хүргээд өгье, хоолонд хамт орох уу энэ тэр гэдэг байснаа одоо сүүлдээ өрөөнд хоёулхнаа байх үед бүсэлхийгээр тэврэх гэж оролдох, даарч байна уу гээд хацар барьж үзэх гэж оролдоод байх боллоо. Би хамт үлдэхээс ч айж байна" гэж билээ. Тэгэхээр нь бид хоёр хүний нөөцийн менежер хүүхэнд очиж гомдол гаргалаа. Тэгсэн чинь юу гэсэн гээч. "Наадах чинь угаасаа тэгдэг юмөө. Бүгд мэднэ. Намайг хүртэл анх ажилд орж байхад тэнэгтээд байсан юм" гэж авдаг байгаа. Тэгэхээр нь би дургүй хүрээд өнөө ахад очоод хэлчлээ. Гэтэл өнөө муу гахай чинь шууд хөөрхий охин руу давхиж очоод "Чи юу гээд олон долоон юм яриад яваан. Битгий хүний нэр хүнд унагаагаад бай. Яг одоо яв зайл чи. Чамтай цуг ажиллаж чадахгүй" гээд орилж чарлаад. Хөөрхий амьтан тэгээд "Наран эгчээ би таныг ингэж хамт ажилладаг хүмүүстэй чинь муудалцуулаад төвөг болоод яахав. Би зүгээр л ажлаасаа гарлаа. Өөр газар олдох л байлгүй" гээд шууд хувцсаа аваад гараад явчихсан. Би тэр инженер ахтай үргэлжлүүлж баахан хэрэлдээд хэд хоног дуугарахгүй сэтгэл санаа хачин байж билээ. Ядаж байхад томоо гэдэстэй би чинь.
Энэ бол наад захын л жишээ. Дараа нь бас нэг газар ажиллаж байхад жолооч нар нь дандаа бүсэлхийнээс доош юм ярина. Түүнд дургүйцээд хэдэн үг хэлчихвэл ирж авахгүй байх, цагтаа машинаа авчрахгүй байх гэх мэтээр жижиг жижгээр хөөрхөн чадаад байнаа. Бас нэг удаа найз охины дүү нь хүнд зодуулчихсан гээд хохирогчийн ар гэр гээд хамт очоод уулзаад өгөөч гээд очсон чинь өнөө байцаагч залуу нь манай найз охинд илт хандархаад "ийш тийшээ орж ууж идэнгээ дүүгийн чинь тухай яръя, сайн яривал сайхан л шийдээд өгнө шд" гэж дарамтлаад. Тэгээд би бодож байж билээ. Хөөрхөн төрөх хэцүү юмаа гэж.
Ер нь монголд бэлгийн дарамт бол зүгээр өдөр тутмын асуудал юм биш үү. Тэгэхээр энэ мэдээн дээр гарсан асуудал бол туйлын үнэн гэж л бодож байна.

Нөхөж оруулав: Үнэн үнэн


Ёолкоор энд сурдаг манай найз охин хүүтэйгээ ирж шинэ он гаргасан юм. Тэгсэн чинь хүү нь монголд байснаасаа нилээн мяриалчихжээ. Хүүе ямар хөөрхөн бондгор болчихсон юм бэ гэсэн чинь харин ч японд ирээд япон сургуульд яваад биеийн тамирын хичээл жинхэнэ утгаараа ороод 11кг хасагдчихаад байна гэнээ. Пөөх анх ирэхдээ тийм бүдүүн байсан юмуу гэсэн чинь зүгээр өшиглөвөл өнхөрчихмөөр бөмбөг шиг нөхөр ирсэн гэнэ 12 настай хүүхэд шүү дээ.
Яагаад ингээд таргалчихав аа гэсэн чинь ээжийг нь япон руу сургуульд явчихсан ардуур эмээ өвөө нь эрхлүүлээд дандаа гадуур пицца бургер шарсан тахиа ялангуяа BBQ chicken билүү тэдний тахиаг их авч өгдөг байж л дээ. Тэгээд таргалаад сүүлдээ элэг цөс нь өвдөөд нэг сар эмнэлэгт хэвтээд, хэт их тостой шарсан хуурсан хоол идсэнээс болоод цөс нь бөглөрсөн гэнэ үү.
Энд ирэхдээ гүйж чаддаггүй бахардаад бөглөрч үхчих гээд байсан хүүхэд чинь япон сургуульд ороод 10-хан сарын дотор тураад одоо бүр сургуулийнхаа өмнөөс бага сургуулиудын марафонд ордог болсон гэнэ, бас бэйсболын дугуйланд явж байгаа, усанд сэлж сурсан гэнээ. Анх ээж нь бэйсболын дугуйланд оруулах гэсэн чинь "Тэрүүгээр чинь яадгийн би явахгүй шал тэнэг" гээд байхаар нь ганц удаа л яваад үзчих гэж гуйсаар байгаад явуулсан чинь одоо бэйсболын улаан фен гэнэ, жигтэйхэн дуртай явдаг болсон юм байхаа. Тэгээд жаахан хүүхэд мөртлөө ингэж яриад байгаан. "Миний монголд явдаг байсан сургууль мянган долларын төлбөртэй хувийн сургууль байсан мөртлөө биеийн тамирын хичээл нь нэг жижигхэн өрөөнд ордог, тэгэхэд энд зүгээр жирийн л сургууль нь биеийн тамирын хичээлийг жинхэнэ утгаар нь ордог юм байна лээ."
Би хэлээд байдаг биз дээ. Японы бага сургуулийн сургалтын стандарт гайхамшигтай гэж. Монголын сургуулийг өөрчлөх цаг болжээ. Бас хүүхдээ их бодолтой хайрлах хэрэгтэй гэдгийг эцэг эхчүүдэд ойлгуулах хэрэгтэй болж. Тэгэхгүй бол бидний хойч үеийнхэн юу ч мэддэггүй чаддаггүй, үнэтэй цайтай юм хэрэглэсэн, хар багаасаа өвчний үүр болсон нөхдүүд л болох вий дээ.
Дээр би хэлж байсан даа. Манай дунд сургуулийн боловсролын түвшин ямар байгааг дэлхийн олон улсын шалгалтаар илрүүлсэн гэж. Тэр чинь их алдартай шалгалт юм байна. Одоо тэр шалгалтын дүнгээр Япон Солонгос ер нь азиуд шинжлэх ухаан математикийн хичээлдээ тэргүүн байруудад нь орсон гээд л энүүгээр шуугиад байна. Ерөнхий боловсролын улсын сургуулийн 4 ба 8-р ангийн хүүхдүүдээс гол 4 хичээлээр шалгалт авч сургалтын түвшин хэр байгааг тодорхойлдог шалгалт юм л даа. Нийт 60 гаруй орны 500 гаруй сургуулийг шалгасан юм байх. Манай улс хангалтгүй буюу F үнэлгээ авсан 12 орны нэг нь болсон байсан.
Гэтэл харин сүүлийн үед манай дунд сургуулиуд дээр шинэ арга зүй нэвтрүүлж их сайн үр дүн гарч байгаа тухай чихэнд чимэгтэй мэдээ уншчихсан шүү. Болж байна шдээ, сайн байна.

Нөхөж оруулав: Улаанбаатарын агаарын бохирдол ямар түвшинд байгаа вэ?


Сая Бээжингийн агаарын бохирдол 800 хүрчихсэн байсныг Бээжин дэх АНУ-ын элчин сайдын яам зарлаад, олон нийтэд мэдэгдлээ гэж Бээжин нь уурлаад хөөрхөн л юм болж байх шиг байна. Тэгвэл энэ 800 хүрчээд байгаа үзүүлэлт нь юу юм, манай алдартай агаартай Улаанбаатарт хэд хүрдэг юм бэ?

Агаар дахь тоосонцрын ширхэглэлийг 2 янзын үзүүлэлтээр хэмждэг бөгөөд Particle Matter 2.5, Particle Matter 10 гэнэ. Энэ нь 1 метр куб эзэлхүүнтэй агаарт 2.5 ба 10 микрограмм хэмжээний тоосонцор хэр байгааг үзүүлсэн хэмжээ юм. Эдгээр тоосонцор бусад агаар бохирдуулагч хийнүүдээсээ ч илүүтэй эрүүл мэндэд аюул учруулж зүрх судас амьсгалын замын өвчин цаашилбал хорт хавдар үүсгэдэг байна. Тоосонцрын ширхэг нарийн байх тусмаа уушгинд хүрч тэндээ үлддэг гэнэ.
Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын тогтоосон стандартаар эдгээр үзүүлэлтүүдийг 24 цагийн, сарын дундаж, жилийн дундаж, гадна орчин, байшин доторх гэх мэтээр үздэг. 
АЧС - Агаарын Чанарын Стандарт
ДЭМБ - Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага

Wednesday, December 19, 2012

2012-12-21: NASA юу гэж байна?

За энэ ч арай дэндэнээ. Сүүлдээ бүүр аргаа бараад цаг заваа хумслан НАСА-гийн сайт руу орж ийм юм орчуулаад сууж байна. Мэдлэгийг түгээж ард түмнийг гэгээрүүлэх үйлсийн төлөө миний энэ орчуулгыг хаана ч ямар ч байдлаар хуулбарлан түгээхийг машид дэмжинэ. Ногоохон блогийн Наран.
Эх сурвалж
Асуулт: 2012 онд манай дэлхийд заналхийлэх ямар нэг аюул бий юу? Интернэтэд маш олон вэбсайтууд дэлхийн төгсгөл 2012 оны 12 сард ирнэ гэх юм.
Хариулт: Дэлхий 2012 онд сүйрэхгүй. Манай дэлхий цаашид 4 тэрбумаас ч илүү олон жил оршин байсаар байх бөгөөд 2012 онтой холбоотой ямар нэг аюул тохиолдохгүй гэдгийг дэлхий даяарх эрдэмтэд мэдэж байгаа.
А:Дэлхийн сүйрэл 2012 онд болно гэдэг таамаг ер нь яагаад гарч ирэх болов оо?
Х: Анх энэ яриа Шумерчуудын нээсэн дэлхийг чиглэн ирж буй Нибуру хэмээх гаригтай холбоотой л доо. Эхэндээ энэ сүйрлийг 2003 оны 5 сард гэж зөгнөж байсан боловч тэр өдөр нь юу ч болоогүй тул одоо 2012 оны 12 сар луу шилжүүлж мөн үүнийгээ эртний Маяачуудын календарны дуусч буй нэг мөчлөгтэй холбож бүр 2012 оны 12 сарын 21-ний өвлийн туйл нар буцах өдрийг гэх болсон.
А:Тэгэхээр тэр Маяачуудын календар нь үнэхээр 2012 онд дуусч байгаа юм уу?
Х: Танай гал тогооны ханан дээр байгаа календар 12 сарын 31-нээр дуусч байгаа ч цаг тоолол тэгээд дуусчихдаггүй биз дээ. Яг л үүнтэй адил Маяачуудын календар энэхүү 12 сарын 21-нээр дуусч байгаа юм биш зүгээр нэг урт тоолол нь л дуусч байгаа юм. 1 сарын 1-нээс дахиад шинэ календар аваад хэрэглэдэг шиг Маяачуудын дараагийн нэг урт тоолол нь эхэлж байгаа юм.
А: 12 сарын 23-наас 25 хүртэл дэлхий даяар цахилгаан тасарч харанхуй болно гэж NASA ер нь таамаглал гаргасан уу үгүй юу?
Х: Огтхон ч үгүй. Ганц НАСА ч биш өөр ямар ч шинжлэх ухааны байгууллага тийм таамаглал гаргаагүй. Ийм ташаа ойлголт "гаригуудын давхцал" болох үед  цахилгаан байхгүй болдог гэх буруу ойлголттой холбоотой. Ямар ч тийм давхцал байхгүй. Энэ цуурхлыг гаргаж буй зарим газрууд манай НАСА-гийн зохион байгуулагч Чарльз Болдений онцгой байдлын үед бэлэн байх тухай яриаг иш татсан байна лээ. Энэ бол Америкийн засгийн газраас зарлаж буй онцгой байдлын үед бэлэн байх өргөн хүрээний кампанит ажлыг дэмжиж хийсэн л яриа. Үүнд ямар ч харанхуй болох цахилгаан тасрах тухай огтхон ч дурьдаагүй. Уг видеог үзэх.
А: Тэгвэл гаригуудын давхцал манай дэлхийд нөлөөлөх юм биш биз?
Х: Ойрын хэдэн арван жилдээ ямар ч гаригуудын давхцал болохгүй, болсон ч энэ нь манай дэлхийд онцын нөлөө үзүүлэхгүй. Нэг томоохон давхцал 1962 онд болсон, бас 1982, 2000 онуудад өөр 2 ч давхцал болсон. Жил бүрийн 12 сард нар дэлхий хоёр Тэнгэрийн заадал /Milky way/ галактикийн тодорхой төвд давхцдаг боловч энэ нь ямар ч нөлөөгүй, жилийн жилд болж л байдаг үйл явдал.
А: Нибуру, Экс гариг, Эрис гэх мэт ер нь манай дэлхийтэй мөргөлдөж эсвэл их хэмжээний хор хохирол учруулах гариг байгаа юу?
Х: Нибуру гэх мэтийн тийм санаан зоргын гаригуудын тухай яриа нь зүгээр л интернэтийн хууран мэхлэлт. Энэ тал дээр ямар ч баримттай үндэс нотолгоо байхгүй. Хэрвээ үнэхээр Нибуру ч юмуу Экс гариг ч юмуу тийм гариг байгаад 2012 оны 12 сард дэлхийг мөргөхөөр ирж явсан бол одон орон судлаачид ядаж сүүлийн арван жил түүнийг ажиглаж байна, тэгээд ч өдийд тэр гаригийг бид тэнгэрт харж байх ёстой. Мэдээж тийм гариг байхгүй. Эрис бол харин жинхэнээсээ байдаг, гэхдээ энэ бол Дэлхийн вантай адил манай нарны системийн гадна талын одой гариганцар бөгөөд дэлхийд хамгийн ихдээ л 4 тэрбум миль ойртож чадна.
А: Дэлхийн туйлууд шилжих тухайд? Хэдэн цагийн дотор биш юмаа гэхэд өдрийн дотор ингэж дэлхийн гадаргуу 180 градус эргэх боломж бий юу?
Х: Дэлхийн туйлууд тэгэж байраа солино гэдэг ямар ч боломжгүй зүйл. Тивүүдийн шилжих хөдөлгөөн байдаг боловч энэ нь маш удаан /жишээ нь, хэдэн зуун сая жилийн өмнө Өмнөд туйл эквадорын хавьд байсан/, гэхдээ энэ нь туйлууд тэгэж солигдохтой цуурхалтай огтхон ч хамаагүй. Гэтэл маш олон худалч веб хуудсууд юм мэдэхгүй хүмүүсийг хуурч молиго үмхүүлж байна. Тэд дэлхийн эргэлт болон соронзон туйл хоёрын хооронд ямар нэг холбоо байгаа мэтээр тайлбарлаж байгаа юм. Соронзон туйл нь дунджаар 400,000 жилд нэг удаа байраа сольдог. Ингэж соронзон туйл солигдох нь бидний мэдэхээр дэлхий дээрх амьдралд тэгтлээ гэм хор хүргэж чадахгүй. Тэгээд ч эрдэмтэд соронзон туйл солигдох явдал ойрын хэдэн мянган жилдээ тохиолдох нь юу л бол гэж итгэж байгаа.
А: 2012 онд дэлхий солиртой мөргөлдөх аюул бий юу?
Х: Дэлхий маань ер нь байнга ямар нэг солир сансрын жижиг биеттэй мөргөлдөх нөхцөлд байдаг боловч ийм том хэмжээний мөргөлт маш ховор. Хамгийн сүүлийн том хэмжээний солирын уналт 65 сая жилийн өмнө болж үлэг гүрвэлүүдийг сөнөөсөн шүү дээ. Өнөөдөр НАСА-гийн одон орон судлаачид Сансар огторгуйг хамгаалах судалгаа гээчийг хийж дэлхийтэй ойр томоохон солир сансрын биетийг ирж дэлхийг мөргөхөөс нь өмнө илрүүлэх ажил хийж байна. Динозавруудыг мөхөөсөн шиг тийм том хэмжээний солирын аюул байхгүй гэдгийг бид аль хэдийн тогтоосон. Энэ бүх солирын нээлтүүд манай NASA Near-Earth Object Program Office website дээр байгаа тул та бүхэн өөрсдөө эндээс 2012 онд манай дэлхийд заналхийлсэн солир байхгүй болохыг харж болно.
А: НАСА-гийн эрдэмтэд ер нь энэ 2012 он дэлхийн төгсгөл хэмээх цуурхлыг яаж хүлээж авч байна?
Х: 2012 оны тухай иймэрхүү гай гамшгийн тухай хий хоосон худал цуурхал тараагчдад хандаж хэлэхэд шинжлэх ухааны үндэс нь хаана байна, баримт нотолгоо нь хаана байна? Ямар ч баримт байхгүй. Иймэрхүү зүйлээр өчнөөн ч ном зохиол бичиж кино нэвтрүүлэг хийж интернэтийг тэр чигт нь иймэрхүү мэдээлэл эзлээд байгаа ч ганц ч баталгаа нотолгоотой зүйл байхгүй, байсан бол бид тийм жинхэнэ зүйлийг өөрчилж чадахгүй шүү дээ. 2012 оны 12 сард ямар нэг гай гамшиг болохыг баталж чадах хүлээн зөвшөөрч болмоор ганц ч баримт нотолгоотой мэдээлэл байхгүй.
А: Асар хүчтэй нарны шуурга 2012 онд болох уу?
Х: Нарны үйл ажиллагаа өөрийн циклтэй байдаг бөгөөд 11 жил тутамд оргилдоо хүрдэг. Яг энэ оргил үеийнх нь нарны гадаргуу дээрх дэлбэрэлт хиймэл дагуулын холбоо харилцаанд зарим нэг саатал учруулах боломжтой, гэхдээ инженерүүд одоо нарны шуурганаас хамгаалалттай тоног төхөөрөмж бүтээх талаар олж мэдэцгээж байгаа шүү дээ. Нарны дараагийн оргил үе нь 2012-2014 оны хооронд тохиох боловч дундаж л нарны цикл гэж таамаглаж байгаа. Урьд урьдын циклүүдтэй л адил, ямар нэг өөрчлөлт байхгүй.
Дэлгэрүүлж унших бол эх сурвалж хуудасны хамгийн дор нь байгаа.


Tuesday, October 16, 2012

Машинд тамхи татах нь илүү хортой

Цонх нь онгорхой байсан ч, агааржуулагч нь ажиллаж байсан ч машинд тамхи татах нь агаар дахь хортой бодисын байж болох дээд хязгаарыг хэт давж байгаа тухай эрдэмтэд мэдээлж байна.
 Шотландын багийнхны 85 машинтай аялагчдын дунд хийсэн хэмжилтээр энэхүү хортой бодисын хэмжээ ДЭМБ-с тогтоосон хязгаарыг давж буй тухай үүнд хойд суудалд сууж яваа хүүхэд илүүтэй хорддог тухай Tobacco Control сэтгүүл мэдээллээ.
Хүүхдүүд харьцангуй хурдан амьсгалдаг, дархлааны систем нь гүйцэд хөгжөөгүй, дам тамхидалтаас өөрийн хүсэлтээр зайлах холдох боломжгүй байдаг нь ийнхүү тэднийг хохирогч болгож байна гэж Абердийний их сургуулийн доктор Шон Сэмпл хэлжээ.
Машины арын суудалд байрлуулсан төхөөрөмжөөр машин доторх агаарын чанарыг 10 минутаас 1 цагийн доторхи хугацаанд шалгасан байна. 85 машинаас 49-т нь тус бүр 4 хүртэл тамхи татсан байна. Эдгээр 49 машин дахь ширхэглэгт тоосонцорын /particle matter-2.5/ хэмжээ 85микрограмм/м3 байсан нь ДЭМБ-аас тогтоосон доторх /indoor/ агаарын бохирдлын хязгаар болох 25 микрограмм/м3-с даруй 3 дахин өндөр байсан байна.  Хэдийгээр эдгээр машин зарим нь цонхоо томоор онгойлгосон байсан ч, ганц ширхэг тамхи татсан ч агаарын бохирдлын хэмжээ тодорхой цэгүүдэд хязгаараас давж байжээ. Харин үлдсэн 36 тамхи татаагүй машинаас 34-д нь энэхүү үзүүлэлт дунджаар 7.4 μg/m3 байв. 
ДЭМБ-ын стандарт, агаарын бохирдлын дээд хязгаар нарийн ширхэглэгт тоосонцрын хувьд РМ2.5 - 25μg/m3, том ширхэглэгт тоосонцрын хувьд РМ10 - 50μg/m3 байдаг байна.
Тиймээс эцэг эхчүүдэд хүүхэд тань машинд яваа үед ямар ч тохиолдолд тамхи битгий татаж байгаарай гэж зөвлөе.
Дашрамд Улаанбаатар хотын агаарын чанарын мэдээ оруулчихая. Хаанаас үүнийг хардагийг мэднэ биз дээ. ЭНД
 

Friday, September 7, 2012

Don't cite Wikipedia!

Манай багш бид нарыг зүгээр нэг энгийн хичээлийн даалгавар дээр эх сурвалж wikipedia гээд тавьчихаар маш их уурладаг юм. "Та нар яасан ч wikipedia-г эх сурвалж гэж дурьдаж болохгүй. Учир нь энэ бол нээлттэй эх. Хэн ч юу ч гэж өөрчлөлт оруулж болно. Хамгийн гол нь тэр мэдээлэл худлаа байвал эргээд хариуцах эзэн байхгүй учир хэзээ ч wikipedia-г эх сурвалж гэж ишлэж болохгүй" гэдэг юм. Санаад авахад илүүдэхгүй биз.

Wednesday, September 5, 2012

Мардайн уурхайн цацрагийн хэмжилт

Мардайн уурхайн тухай өчнөөн сонсож байснаас газар дээрээ байдал ийм байгаа гэж зүүдэлсэн ч үгүй. Тэнд яг голомтондоо цацраг идэвхийн хэмжээ 5 микрозиверт/цаг байна гэж байна. Гэтэл манай энэ хотод 0.2 байна гээд манай хотынхон боож үхэх гээд хотын даргаа барьж идэх гээд байгаа шд. Мардайн уурхай дээр Токиогийн их сургуулийн багш очиж хэмжилт хийсэн юм байна. Та нар өөрсдөө уншаад үзээрэй. Цацрагийн аюултай гэсэн анхааруулга самбарыг нь нэг айл аваачаад амбаар хийчихсэн байна лээ.
Эх сурвалж

Wednesday, August 29, 2012

Google reader

Дээр нэг блог уншиж байсан чинь нэг хүн ингэж сэтгэгдэл үлдээсэн байсан. "Яагаад бичлэг нэмэхгүй байгаа юм бэ? Шинэ юм нэмэгдэж үү гэж өглөө болгон орж үздэг хэдэн блог байдаг юмаа" гэсэн байсан. Та тэгэж дуртай блог болгон руугаа орж үзэж байхад жаахан түвэгтэй байгаа биз дээ. Тэгвэл Гүүгл уншигчийг хэрэглэж сураарай гэж зөвлөх байна. Мэддэг хүмүүс нь алгасна биз. Мэдэхгүй нэгэнд нь хэрэг болж магад.
Эхлээд та Гүүгл аккаунт нээх хэрэгтэй. Өөрийн yahoo hotmail gmail ямар ч имэйл хаягаараа нээж болно. Дараа нь reader.google.com руу ороод Subscribe товчин дээр дараад өөрийн унших дуртай блогийн хаягийг оруулаад Add дарна. Бүх блогоо ингэж оруулаарай. Ингээд л та өдөрт зөвхөн гүүгл уншигч руугаа ороод л бүх дуртай блогууддаа шинэ юм нэмэгдсэн эсэхийг харж байх болно. Унших бол дээр нь дараад л гүйцээ. Бас мэдээний сайтууд болон зарим блог дээр байгаа RSS товчийг дарвал таны гүүгл уншигч руу автоматаар нэмэгдэнэ. RSS бол адилхан зориулалттай.
Шинэ бичлэг нэмэгдсэн блог тод (bold) өнгөөр бичлэгийн тоотойгоо, харин шинэ юмгүй блогууд арай бүдэг харагдаж байгааг харж байгаа бизээ. Тухайн блогийн шинэ бичлэгийг эндээсээ уншиж болно, эсвэл блогийн нэр дээр дараад өөр лүү нь ороод уншсан ч болно доо.

Wednesday, August 15, 2012

Харри Поттер-1


Харри Потер ба Гүн ухааны Чулуу
    I бүлэг
Амьд явах хувьтай хүү
    Прайвет Драйвын 4 тоотод аж төрдөг Дарслигийнхан өөрсдийгөө их л энгийн улс гэж бахархан ярьдаг юм. Гэвч тэд нэгэн нууцлаг зүйлтэй холбоотой гэдгээ  яахин мэдэх билээ.
Ноён Дарсли бол “Гранинс” хэмээх өрөмдөгч машин үйлдвэрлэдэг нэгэн компанийн  захирал хүн. Тэрбээр богинохон хүзүүтэй, хүчирхэг лагс биетэй, бавайсан сахалтай эр билээ. Харин хатагтай Дарсли бол туранхай, цайвар шаргал үстэй бөгөөд  ердийн хүнийхээс хоёр дахин урт хүзүү нь цэцэрлэгийн хашаан дээгүүр өнгийн, хөршүүдээ тандан харж,  цагийг зугаатай өнгөрүүлэхэд тун ч нэмэртэй байдаг аж. Дарслигийнхан өөрсдийнхөө бодлоор бол “хаа ч байхгүй сайн”, Дадли хэмээх  нэгэн бяцхан хүүтэй.